Ханмын деп аспа,
Баймын деп таспа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға мансапқа, байлыққа мастанбауды ескертеді. «Ханмын деп аспа» дегені — билікке, атаққа, лауазымға сеніп, өзіңді өзгеден жоғары қойма деген сөз. «Баймын деп таспа» — мал-мүлікке, дәулетке масайрап, тәкаппарланба деген ескерту. Астарлы мағынасы: адам қандай дәрежеге жетсе де, кішіпейіл болып, сабыр мен парасатты сақтауы керек. Билік те, байлық та — уақытша нәрсе.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аспа» сөзі биіктеп, шектен шығу, өз-өзін көтеру мағынасын береді. Ал «таспа» — тас керілу, кердеңдеу, менменсу бейнесі. Хан — биліктің, бай — дәулеттің символы. Халық бұл екі образ арқылы адам мінезіндегі ең қауіпті қасиеттердің бірі — тәкаппарлық пен астамшылықты әшкерелейді. Яғни сыртқы мәртебе адамдықтың өлшемі емес.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қызметі өсіп, табысы көбейіп, бірақ айналасына менсінбей қарайтын адамға айтуға болады. Мысалы, басшы болып көтерілген кісі қызметкерлерімен дөрекі сөйлей бастаса, оған осы мақал еске салынады: лауазым да, ақша да адамдықты алмастырмайды. Кішіпейіл жан ғана жұртқа сыйлы болады.
Baımyn dep taspa.