Шаршап жүріп мінген есек аттай болар.
«Шаршап жүріп мінген есек аттай болар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақалдың тура мағынасы: жаяу жүріп әбден шаршаған адамға мінуге тиген есектің өзі аттай болып көрінеді. Күші тасып тұрған кезде адам есекті менсінбеуі мүмкін, ал әлі таусылып, жолдың ұзағы алда тұрғанда ол — нағыз құтқарушы. Астарлы мағынасы — қиын сәтте кез келген көмек қымбат; қысылғанда қолға тиген азғантай демеу үлкен игілік болып көрінеді. Сонымен қатар мақал нәрсенің бағасы жағдайға байланысты екенін аңғартады: жайлы күні елеусіз қалатын нәрсе мұқтаж кезде алтынмен тең. Сондықтан көмек берген адамның қолұшын кішірейтпей, қадірлей білу керек.
Образдар мен теңеулер
Ат — қазақ үшін ең қадірлі көлік, жүйріктік пен сәннің белгісі. Есек — баяу, қарапайым, көбіне менсінілмейтін көлік. Екеуін қатар қою арқылы халық мұқтаждықтың көзқарасты қалай өзгертетінін көрсетеді. «Шаршап жүріп» — адамның әлсіреген, амалы таусылған сәтінің бейнесі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал қиын кезде келген кішкентай көмектің қадірін айтуға орайлас. Мысалы, қыстың аязында көлігі бұзылып, жолда қалған адамға өтіп бара жатқан жүргізушінің ескі машинасы ең қымбат көліктен де артық көрінеді. Сол сияқты, біреу қиналғанда ұсынған шағын көмегіңізді аз деп ойламаңыз.