Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
629.5K
Қаралым
286
Орташа
Сұрыптау:
Сұрап алған сыйлықтың қадірі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Сұрап алған сыйлықтың қадірі болмайды дегені — адам өзі тіленіп, сұрап алған дүниені көп жағдайда ш...
Тікен өскен жерге тікенек шығады,
Гүл өскен жерге гүл шығады.
Гүл өскен жерге гүл шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өскен ортасы мен көрген тәрбиесінің мінезіне, болмысына тікелей әсер ететінін біл...
Түн болма, күн бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түн сияқты қараңғы, салқын, ауыр күйде қалма, күн сияқты жарық, жылы,...
Жаман ағайын күншіл,
Жақсы ағайын сыншыл.
Жақсы ағайын сыншыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайынның екі түрлі болмысын салыстырады. «Жаман ағайын күншіл» дегені — жақыныңның жетіс...
Ісі түскенде мүсәпір,
Ісі біткенде кісәпір.
Ісі біткенде кісәпір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің кейде пайдакүнемдікке, екіжүзділікке ауып кететінін сынайды. Тура мағынасы...
Сұқ семірмес, ұры байымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында да, астарлы мағынасында да бір шындықты айтады: өзгенің несібесіне қол с...
Ит те киімге қарап үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісіне, киіміне, беделіне қарап сөйлейтін, сол арқылы бағалайтын пенде...
Сыйлағанды сыйла,
Илегенді иле.
Илегенді иле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға көрсетілген құрмет пен ізеттің өтеуін қайтару керек екенін білдіреді. Біреудің сый...
Жақсы ниет - жарым ырыс.
**Негізгі мағынасы** Жақсы ниет — істің бастауы, ал адал ой мен ізгі пиғыл адамның жолын ашатын үлкен күш. Мақал тура ма...
Арық малды асырасаң,
Аузы-мұрныңды май етеді;
Жаман адамды асырасаң,
Аузы-мұрныңды қан етеді.
Аузы-мұрныңды май етеді;
Жаман адамды асырасаң,
Аузы-мұрныңды қан етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арық малға күтім жасап, жем-шөбін берсең, ол семіріп, пайдаға жарайды;...
Пейіліңді кеңге сал,
Қырманыңды дөңге сал.
Қырманыңды дөңге сал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кеңпейілді, жомарт, қолы ашық болуға үндейді. Тура мағынасында — қырманы қуаң, биі...
Аман болса бұл басым,
Тағы шығар бұл шашым.
Тағы шығар бұл шашым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бас аман болса, шаш қайта өседі. Астарлы мағынасы: адамның ең басты бай...
Сараң да бір, сасық су да бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сараң адамды жағымсыз, пайдасыз нәрсеге теңеп отыр. Тура мағынасында «сараң» да, «сасық с...
Ет асса, нан қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ет піскен, ет тартылған жерде нанның азайып, таусылып қалуы мүмкін. Аст...
Қалмақ жүрген жерде салмақ бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір жерге қауіпті, өктем немесе ойсыз мінезді адам келсе, сол ортада ау...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.