Жоғалған пышақтың сабы алтын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жоғалған пышақ табылса, оның сабы алтын болса да, бұрынғы иесіне қайтарылмайтыны, яғни жоғалған нәрсенің қадірі кеш білінетіні. Астарлы мағынасы — адам бір игілікті, бір мүмкіндікті уақытында бағаламаса, ол қолдан шығып кеткеннен кейін оның ең қымбат нұсқасы да қуаныш әкелмейді. Мақал өкініштің кеш қалатынын, қадірді дер кезінде тану керегін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пышақ» — кез келген затты не мүмкіндікті, «сабы алтын» — сырттай өте құнды, сәнді, сапалы нәрсені білдіретін бейне. Алтын сабы бар пышақтың өзі жоғалса, оның қымбаттығы іске аспайды. Демек, мақал заттың бағасынан бұрын, оны сақтай білу мен орнын уақытында түсінудің маңызды екенін меңзейді. Бұл жерде байлықтың өзі емес, ұқыптылық пен қырағылық алға шығады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды оқу, жұмыс, достық, уақыт сияқты құндылықтарды жоғалтып алып, кейін қатты өкінетін жағдайларға байланысты қолдануға болады. Мысалы, адам жақсы жұмысын менсінбей, өз еркімен тастап кетеді, кейін әлдеқайда қиындық көріп, сол орнын аңсайды. Сонда жұрт «Жоғалған пышақтың сабы алтын» деп, кеш қалған өкінішті еске салады.