Жолдан алған жолда қалады.
«Жолдан алған жолда қалады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жол үстінде оп-оңай табылған, біреуден жолай алынған нәрсе жолда қайта жоғалады. Мақал еңбексіз, кездейсоқ келген дүние ұзаққа тұрмайтынын айтады: оңай келген оңай кетеді. Онда жеңіл олжаға, иесі белгісіз затқа қол созудың ырысы жоқ деген ескерту де бар. Адал маңдай термен тапқан мал ғана қолда тұрады деген халық түсінігіне сүйенеді. Түпкі ойы — дүниенің қадірі оның қалай келгеніне байланысты.
Образдар мен теңеулер
Көшпелі өмірде жол — үнемі қозғалыс пен ауысу. Жолдан табылған зат біреудің түсіріп кеткені, біреудің жоғалтқаны; оны иемдену ұят саналған, адасқан малды да иесін іздеп қайтарған. «Алған» мен «қалады» етістіктері бір сөйлемде қарама-қарсы тұрып, келу мен кетудің бір жерде, бір жолда болатынын көрсетеді. «Жолдан — жолда» деген қайталау мақалды қысқа әрі айқын етеді: қайдан келсе, сонда қайтып кетеді деген ой.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақал біреудің оңай тапқан олжасы тез таусылғанда айтылады, кейде басу айтып, кейде ескертіп. Тауып алған ақшасын тез шашып жіберген адамға немесе табылған затты иемденгісі келгенге айтуға болады. Еңбекпен тапқан табысы жоғалған адамға айтсаң, орынсыз естіледі. Мысалы, ұтыстан түскен ақшасы бір айда таусылған жігітке ағасы: «Жолдан алған жолда қалады деген осы», — дейді.
Қолданылу жағдаяттары
— Көшеден тапқан әмиянды өзіне алмақ болған балаға әжесі осы мақалды айтып, иесін іздеп табуға кеңес береді.
— Базарда сатып алушыны алдап, артық пайда тапқан саудагер сол күні-ақ ақшасын жоғалтып алады. Көрші дүкенші басын шайқап мақалды еске алады.