Жел жеріне, жекен суына.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр нәрсенің өзіне лайық, өз орнында ғана жақсы болатынын білдіреді. Тура мағынасында жел өз жолымен соқса, жекен де өзіне қолайлы суда ғана өседі деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — адам да, іс те, орта да өз табиғатына сай болғанда ғана нәтижелі болады. Біреуді оның болмысына жат іске зорламау, әркімнің қабілеті мен жағдайын ескеру керек деген тәлім береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы жел — еркін қозғалыс, табиғи бағыт, өз жолын табу бейнесі. Жекен — су жағасында өсетін өсімдік, яғни өзіне қолайлы ортада ғана көктейтін тіршілік иесі. Осы екі образ арқылы халық табиғаттағы үйлесімділік пен адамның өміріндегі сәйкестікті салыстырып отыр. Бұл — «әр заттың өз жөні бар» деген терең байқау.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал мамандық таңдау, тәрбие беру, тіпті жұмыс орнын дұрыс таңдау сияқты жағдайларда қолданылады. Мысалы, өнерге бейімі бар баланы тек мәжбүрлеп математикаға бағыттай бермей, оның қабілетін ескеріп, өзіне сай үйірмеге берген дұрыс. Сонда ол жақсы дамиды әрі нәтижелі болады.