Жеп жеті болмас, жалап жетпіс болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені жеп те, жалап та көбейтіп, шекке жеткізе алмайсың. Астарлы мағынасы: тойымсыздық, ашкөздік, орынсыз құмарлық адамды байытпайды, керісінше құнын кетіреді. Адам бір нәрсені қанша қуалап, неғұрлым көбірек алуға тырысса да, оның шегі бар екенін түсінуі керек. Сондықтан мақал қанағат пен сабырды дәріптейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жеп» және «жалап» деген сөздер адамның ашкөз қимылын, шектен шыққан тырысушылығын бейнелейді. «Жеті» мен «жетпіс» сандары жай ғана нақты сан емес, мөлшердің көптігін, межеге жетпеуді білдіретін образ ретінде алынған. Яғни азды-көпті етіп, құмарту арқылы нәтиже болмайтынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды ақшаға, атаққа, пайданың соңына шектен тыс түскен адамдарға айтуға болады. Мысалы, бір қызметкер адал еңбектен гөрі үнемі артық сыйақы іздеп, қысқа жолмен баюды ойласа, оның ісі берекеге апармайды. Осындайда мақал адамды қанағатқа, адалдыққа, шамаңды білуге шақырады.