Жеп еті, ішіп сорпасы жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреудің еңбегін, пайдасын көріп алып, соның өтеуін бермейтін, бірақ өзіне қажет кезінде жүгінетін адамды әшкерелейді. Тура мағынасында — етін жеп, сорпасын ішетіндей, яғни дайын дүниеден үлес алатын адам. Астарлы мағынасында — еңбегі жоқ, бірақ ырысын пайдаланатын, жақсылыққа жауап қайтармайтын, обал-сауапты ойламайтын пендені меңзейді. Мұнда адалдық, қанағат және еңбектің қадірін білу керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
«Ет» пен «сорпа» — қазақ тұрмысындағы ең қадірлі ас, берекенің белгісі. Сол асқа қол жеткізу — дайын игілікті пайдалану деген сөз. Ал «жеп еті, ішіп сорпасы жоқ» тіркесі адамның біреудің несібесіне ортақтасып, бірақ ризашылық та, қайтарым да көрсетпейтінін бейнелейді. Образ өте нақты болғандықтан, мақал мінезді өткір сынайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің еңбегін пайдаланып, бірақ жауапкершіліктен қашатын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, ортақ жобада бір адам бәрін істеп, екіншісі дайын нәтижені ғана алып кетсе, «жеп еті, ішіп сорпасы жоқ» деуге болады.