Жерге түскен жетімдікі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жерге, яғни адам арасына түскен жетім балаға ешкім иелік етпейді, ол қорғансыз күйде қалады деген ой. Астарлы мағынасы — жетімнің жаны нәзік, тағдыры ауыр, сондықтан оны аяққа баспай, мейіріммен қамқорлау керек. Халық бұл сөз арқылы жетімге жанашыр болуды, оның құқығын қорғауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жерге түскен» деген тіркес өмірдің қатал ортасына, қорғансыз күйге тап болуды білдіреді. Ал «жетімдікі» деу — жетімнің өзіне ғана тән ауыр сыны, яғни оның мұңын, жалғыздығын, жан жарасын меңзейді. Мұнда жер бейнесі кең дүниені, қоғамды танытса, жетім бейнесі мейірімге мұқтаж жанды көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларға қолдау көрсету керек деген ойды білдіреді. Мысалы, балалар үйіндегі баланы біреу менсінбей, шеттетпей, керісінше оқуына, киіміне, тәрбиесіне көмектессе, сол мақалдың өнегесі орындалады. Бұл сөз қоғамды жанашырлыққа, жауапкершілікке шақырады.