Әйел өз қылығын білмей, еркегіне өкпелейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әйел адам өз мінез-құлқын, іс-әрекетін аңдамай тұрып, бар кінәні еріне жабатынын меңзейді. Яғни адам алдымен өз қателігін, өз қылығын таразылап алуы керек деген ой айтылады. Астары — отбасыдағы реніштің көбіне бір жақты болмайтыны, өкпе айтпас бұрын өзіңді де сынап көру керектігі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «әйел» мен «еркек» нақты жыныс қана емес, үй ішіндегі екі жақтың да бейнесі ретінде көрінеді. «Қылығын білмей» деген тіркес — өз мінезін тежей алмау, орынсыз сөз айту, не істеп қойғанын сезбеу дегенді білдіреді. Ал «өкпелеу» — түсінбеушілік пен өзара сыйластықтың азаюының белгісі. Мақал адамды өзін-өзі тануға, сабырмен ойлануға шақырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал отбасылық қарым-қатынаста, әсіресе ұрыс-керісте өз қателігін мойындамай, тек жұбайын кінәлайтын жағдайларда қолданылады. Мысалы, келіншек күйеуіне ренжіп, бірақ өз сөзінің ауыр тигенін байқамаса, үлкендер: «Әйел өз қылығын білмей, еркегіне өкпелейді» деп ескертуі мүмкін. Бұл — алдымен өзіңе қара, содан кейін ғана талап қой деген тәрбиелік ой.