Ердің жақсысы елімен ойласады,
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер-азамат пен әйелдің ең жақсы қасиеті — жеке басының қамын ғана емес, отбасы мен елдің мүддесін бірге ойлау екенін айтады. Тура мағынасында жақсы ер адам елінің жағдайын, халқының амандығын ойлайды; жақсы әйел ерінің абыройын, шаңырақтың берекесін ойлайды. Астарлы мағынасы — ер мен әйелдің бір-бірін толықтырып, ортақ мақсатқа ұмтылғанда ғана өмірі де, отбасы да берекелі болады. Мұнда жауапкершілік, ақыл, сыйластық және ынтымақ дәріптеледі.
Образдар мен теңеулер
«Ердің жақсысы» дегені — намысты, ел қамын жейтін, көпке пайдасы тиетін азамат. «Елімен ойласу» — тек өз басын емес, халықтың мұң-мұқтажын ескеру. «Әйелдің жақсысы» — отбасының ұйытқысы, еріне сүйеу бола білетін парасатты жар. «Ерімен ойласу» — ортақ шешімге келу, шаңырақтың бірлігін сақтау деген сөз.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасыдағы және қоғамдағы серіктестікке үлгі болады. Мысалы, ерлі-зайыптылар үлкен шешім қабылдарда бір-бірінің пікірін тыңдап, баланың тәрбиесі мен үйдің болашағын бірге ойласа, отбасы нығаяды. Сол сияқты басшы да, азамат та өз ісінің елге пайдасын ойласа, сөзі мен ісі салмақты болады.
Áıeldiń jaqsysy erimen oılasady.