Екі қатын алғанның құлағы тынбас,
Есекке мінгеннің аяғы тынбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі үйдің шаруасын қатар ұстап, екі әйелге бірдей көңіл бөлу оңай емес екенін астарлайды. Тура мағынасында да, астарлы мағынасында да адам бір істі емес, ауыртпалығы мол екі істі қатар алып жүрсе, тыным таппайды, мазасы кетеді. Яғни, әр нәрсенің өз реті, өз шегі бар деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құлағы тынбас» деген тіркес — адамның уайымнан, сөзден, даудан арылмайтынын білдіреді. Ал «есекке мінгеннің аяғы тынбас» дегені — есекке мінген адам үнемі қозғалыста, тынымсыз күйде болады деген бейне. Есек мұнда жай ғана көлік емес, ауыр, жайсыз тірліктің символы. Екі образ да адамның тыныштықтан айырылып, бейнетке бататынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір адамның шамасынан тыс көп жауапкершілік алып, соның салдарынан әбігерге түсуін сипаттауда қолданылады. Мысалы, бір адам бір мезетте екі жұмыс істеп, үстіне үй, оқу, қосымша табыс деп бәрін қатар алып жүрсе, шаршап, жүйкесі тозады. Сондайда осы мақал ескерту ретінде айтылады: артық жүктемені дұрыс жоспарламаса, тыныштық болмайды.
Esekke mingenniń aıaǵy tynbas.