Дүниеде тас қатты,
Тасты еріткен ас тәтті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тас өте қатты нәрсе, ал ас — адамның күш-қуатын арттыратын, өмірге қажет тағам. Астарлы мағынасы: дүниеде қаншалықты қатал, қиын, берік нәрсе болса да, оны жұмсартатын, бағындыратын күш — береке мен ризық, яғни дастарқанның дәмі, адал еңбекпен келген ас. Қазақ танымында «ас» тек тамақ емес, молшылықтың, ырыстың, ынтымақтың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тас» — қаттылықты, суық мінезді, ауыр қиындықты бейнелейді. Ал «еріткен ас» — жылылықтың, қонақжайлықтың, берекенің символы. Тас ерімейді, бірақ дәмді ас адам көңілін жібітеді, ашуды басады, адамдарды жақындастырады. Яғни, ас адамның тәнін ғана емес, жанын да жұмсартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасыдағы, жұмыстағы немесе көпшілік ортадағы татулықтың қадірін білдіру үшін айтылады. Мысалы, ұзаққа созылған реніштен кейін бір дастарқан басында бас қосқан адамдар көңілдегісін ашып, қайта татуласуы мүмкін. Сол кезде «Дүниеде тас қатты, тасты еріткен ас тәтті» деп, ортақ ас пен сыйластықтың адамдарды біріктіретінін айтады.
Tasty eritken as tátti.