Егіз аттан жығылса,
Басын сүйер ағасы.
Жалғыз аттан жығылса,
Неге келер шамасы?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ағайынның, әсіресе ағалық қамқорлықтың қадірін түсіндіреді. Егіз аттан, яғни екі аттан бірдей құлаған адамға сүйеніш болатын жан бар деген ишара бар: ағасы қолдап, демеп, қайта тұрғызады. Ал жалғыз аттан құлаған адам жалғыз қалады, сүйеніш таппай қиналады. Астарлы мағынасы — адамға қиын сәтте жақын туыс, қамқор ағайын, сенімді тірек қажет. Бірлік пен туыстық болған жерде ауырлық жеңілдейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «егіз ат» — бір-біріне сүйеніші бар, жаны ашитын екі жақты тірек. «Басын сүйер ағасы» деген сөз ағайынның қорғаны, демеушісі бар екенін білдіреді. Ал «жалғыз ат» — жалғыздық, панасыздық, қолдаусыз қалу. «Неге келер шамасы?» деген тіркес мұндайда адамның дәрмені азаятынын, жалғыздың жайы қиын болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында, жұмыста, өмірлік қиындықта бір-біріне сүйенудің маңызын еске салады. Мысалы, бір азамат жұмысынан айырылса, ағасы не жақын туысы уақытша қолдау көрсетіп, жол табуына көмектеседі. Сонда қиындықты бірге көтерудің қадірі көрінеді.
Basyn súıer aǵasy.
Jalǵyz attan jyǵylsa,
Nege keler shamasy?