Екі сиырың болса, айран болар,
Екі қатының болса, үйің ойран болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі нәрсенің шамасы мен үйлесімін салыстырады. Тура мағынасында, екі сиыр болса, сүт молайып, одан айран жасап, үйге береке кіреді деген ой бар. Ал екі әйел алған адамда үй ішінде татулық бұзылып, кикілжің көбейеді деген астар жатыр. Яғни, бір үйдің тыныштығы үшін бірлік, сыйластық, бір ауыздылық қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы сиыр — ырыс, еңбек, береке белгісі. Сиырдың сүті күнделікті несібе мен тоқшылықты білдіреді. Ал айран — сол берекенің дайын, пайдалы жемісі. Керісінше, екі қатың образы отбасы ішіндегі алауыздықты, бәсекені, қызғанышты көрсетеді. Үйің ойран болар деген тіркес тек қана үйдің бұзылуын емес, ынтымақ кетіп, берекенің шайқалуын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға бір істі немесе бір ортаны ретсіз көбейтпей, үйлесімге мән беру керегін ескертеді. Мысалы, отбасыда немесе ұжымда екі басшының пікірі келіспей, ортақ тәртіп бұзылса, жұмыс жүрмей қалады. Сондықтан мақалдың түйіні — бірлік бар жерде береке бар, ал береке жоқ жерде ойран туады.
Eki qatynyń bolsa, úıiń oıran bolar.