Екі ағайынды жігіттің,
Кере қарыс жалы бар.
Жалғыз басты жігіттің,
Шығар-шықпас жаны бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ағайын-туыстың, арқа сүйер жақынның адам өміріндегі күш-қуатын көрсетеді. «Екі ағайынды жігіт» дегені — жалғыз емес, қасында сүйеніші, қорғаны, тілеулесі бар адам. Ондай адамның рухы да биік, ісі де мығым болады. Ал «жалғыз басты жігіт» — туысы жоқ не қолдаусыз адам. Оның «шығар-шықпас жаны бар» деуі — әлсіз деген сөз емес, қайта өмірде жалғыздың жүгі ауыр, қауіп-қатері көп екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
«Кере қарыс жалы бар» деген тіркес жылқының қалың жалын елестетеді. Бұл — айбынның, күштің, сәннің белгісі. Яғни ағайыны бар жігіттің еңсесі тік, беделі зор деген ой жатыр. Ал «шығар-шықпас жаны бар» — үнемі қысылып, қорғансыздау күй кешетін адамның халіне берілген бейнелі сипат. Мұнда жалғыздық адамның намысын емес, жағдайының ауырлығын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал отбасы, туыстық байланыс, әлеуметтік қолдау маңызды екенін білдіру үшін айтылады. Мысалы, бір адам жұмысынан айырылып қалса, ағайын-туысы көмектесіп, уақытша сүйеу болса, ол қиындықтан тезірек өтеді.
Kere qarys jaly bar.
Jalǵyz basty jigittiń,
Shyǵar-shyqpas jany bar.