Екі қатынның үйінде дау,
Бір қатынның үйінде жау.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал отбасы ішіндегі береке мен татулықтың қадірін ескертеді. Тура мағынасында екі әйел тұрған үйде сөз таласы, кикілжің жиі болады дегенді аңғартады. Астарлы мағынасы — бір үйдің ішіндегі ынтымақ бұзылса, тыныштық кетеді, ал үй ішіндегі адамдар түсініспесе, дау сыртқы жаудан да ауыр зиян келтіреді. Халық мұнда бірлік жоқ жерде береке болмайтынын, әсіресе бір шаңырақ астындағы адамдардың ауызбіршілігі ең басты құндылық екенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үй» — тек баспана емес, отбасы мен шаңырақтың символы. «Дау» — ұрыс-керіс, реніш, келіспеушілік белгісі. «Жау» сөзі астарлы түрде үй ішіндегі алауыздықты сыртқы қауіппен теңестіріп тұр: ішкі араздық адамға жаудан да қатерлі болуы мүмкін. «Екі қатын» деген тіркес әйелдердің өзін кеміту үшін емес, отбасы ішіндегі басқарылмаған пікір қақтығысын көрсету үшін айтылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір үйде, бір ұжымда немесе бір отбасында адамдар бір-бірін тыңдамаса, ортақ тірлік жүрмейтінін көрсету үшін қолданылады. Мысалы, ағайынды екі адам үй шаруасын бөлісе алмай, үнемі сөзге келсе, үлкендер осы мақалмен: «Татулық болмаса, үйде тыныштық та болмайды» деп ескертуі мүмкін.
Bir qatynnyń úıinde jaý.