Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
150.8K
Қаралым
165
Орташа
Сұрыптау:
Ата - бәйтерек, бала - жапырақ.
**Негізгі мағынасы** «Ата - бәйтерек, бала - жапырақ» мақалында ата мен баланың арасындағы байланыс терең бейнеленген....
Дүниеде тас қатты,
Тасты еріткен ас тәтті.
Тасты еріткен ас тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тас өте қатты нәрсе, ал ас — адамның күш-қуатын арттыратын, өмі...
Бөлем,
бөлем үшін өлем.
бөлем үшін өлем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстықтың, әсіресе бөле арасындағы жақындықтың өте қымбат екенін білдіреді. Тура мағынас...
Ер-азамат белгісі:
түзде - мырза, үйде - құл.
түзде - мырза, үйде - құл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың шынайы болмысы оның мінезінен, іс-әрекетінен көрінетінін айтады. Түзде, яғни...
Үй иесі - ұл, төр иесі - қыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйдің ішкі шаруасын, шаңырақтың берекесін ұстайтын — ұл, ал төрдің сәні...
Қарына тартпағанның қары сынсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең алдымен өз туысын, өз жақынын жақтап, соған жанашыр болуы керектігін білдіреді...
Тату үйде тақсырет болмас,
**Негізгі мағынасы** «Тату үйде тақсырет болмас» деген мақалдың тура мағынасы — арасы жарасқан, сыйластығы мықты үйде у...
Тегінде бар тегі озар.
**Негізгі мағынасы** «Тегінде бар тегі озар» деген мақал адам бойындағы жақсы қасиет, асыл мінез, туа біткен қабілет ер...
Ағаның үйі - ақ мешіт.
**Негізгі мағынасы** Ағаның үйі – іні-қарындас үшін құтты, қадірлі, паналы орын. Мұнда тек «аға» деген туыстық атау емес...
Отбасы ала болса,
Кереге басы сайын пәле бар.
Кереге басы сайын пәле бар.
**Негізгі мағынасы** Отбасы мүшелері бір-бірімен тату болмай, арасы ала-құла болса, үйдің берекесі кетеді. Мұндай шаңыра...
Алқызыл гүл - жердің сәулеті,
Асыл жар - ердің дәулеті.
Асыл жар - ердің дәулеті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, алқызыл гүл жерді көркейтеді, ал асыл жар ер азаматтың өмірін б...
Жасы кіші ініні
Ақылы асса, аға түт.
Жасы үлкен ағаны
Жақсы сыйлап, жаға тұт.
Ақылы асса, аға түт.
Жасы үлкен ағаны
Жақсы сыйлап, жаға тұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — жастың үлкен-кішісіне қарамай, ақылы мен адамдық қасиеті жоғарыны құрметтеу....
Досы көптің жаны семіреді,
Асы көптің тәні семіреді.
Асы көптің тәні семіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адамның досы көп болса, көңілі көтеріліп, жан дүниесі сергиді; ал асы м...
Қалыңсыз қыз болса да
Кәдесіз қыз болмайды.
Кәдесіз қыз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қалыңмал сұралмаса да, қызды ешбір кәде-сый, жөн-жоралғысыз ұзатуға бо...
Әкесіз жетім - жарты жетім,
Анасыз жетім - нағыз жетім.
Анасыз жетім - нағыз жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орны бөлек екенін айтады. Әкесі жоқ бала қорғансыз, тірегі кем...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, е...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.