Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
306K
Қаралым
335
Орташа
Сұрыптау:
Ананың ізін қыз басар,
Әкенің ізін ұл басар.
Әкенің ізін ұл басар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың ата-ана жолын жалғастыратынын білдіреді. Қыз бала анасының ісіне, мінезіне, үй і...
Күйеу күл астында.
**Негізгі мағынасы** «Күйеу күл астында» деген мақал күйеудің, яғни жас отаудың иесінің, сырт көзге байқала бермейтін,...
Өз жарыңды жаттай күт,
Жат көрсін де, түңілсін.
Бір-біріңді қадір тұт,
Жұрт үлгі алсын, үңілсін.
Жат көрсін де, түңілсін.
Бір-біріңді қадір тұт,
Жұрт үлгі алсын, үңілсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлі-зайыптылардың бір-біріне құрметпен, ілтипатпен қарауын өсиет етеді. Жарыңды бөтен ад...
Нағашы жұрт
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
**Негізгі мағынасы** Нағашы жұрт — жиенге әрдайым мейіріммен қарайтын, қуанышын бөлісіп, қайғысына ортақтасатын жақын ту...
Отан - қуат,
Отбасы - шуақ.
Отбасы - шуақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал Отан мен отбасының адам өміріндегі ең басты екі тірек екенін білдіреді. Отан — адамның ел...
Төркіні жақынның төсегі жиылмас.
**Негізгі мағынасы** Төркіні жақын адам төркін жұртына жиі қатынап, көңілі ауып жүретіндіктен, өз үйінде ұзақ аялдамай,...
Қатыныңмен дос бол,
Үйіңе береке кіреді.
Азаматпен дос бол,
Қадіріңді біледі.
Білімдімен дос бол,
Сасқанда ақыл береді.
Үйіңе береке кіреді.
Азаматпен дос бол,
Қадіріңді біледі.
Білімдімен дос бол,
Сасқанда ақыл береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға кіммен аралассаң, соның ықпалы өзіңе тиетінін айтады. Жақсы жармен тату болсаң, үй...
Отбасының сәні - сыйластық,
Достық сәні - қимастық.
Достық сәні - қимастық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасының да, достықтың да көркі сыртқы байлықта емес, ішкі жылылықта екенін айтады. Отба...
Бәйтерек бұтағымен,
Адам ұрпағымен жасайды.
Адам ұрпағымен жасайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйтерек ағашы бұтағымен, жапырағымен толықсып, өсіп-өркендейді. Астарл...
Балаға
әкенің бағы бақ болмайды,
малы мал болмайды.
әкенің бағы бақ болмайды,
малы мал болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әкенің қолындағы байлық пен дәулет балаға өзінен-өзі шынайы игілік бол...
Әкесіз жетім - жарты жетім,
Анасыз жетім - нағыз жетім.
Анасыз жетім - нағыз жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орны бөлек екенін айтады. Әкесі жоқ бала қорғансыз, тірегі кем...
Әке-шеше бар болсын,
Аузы, мұрны жоқ болсын.
Аузы, мұрны жоқ болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әке-шешенің амандығын бәрінен жоғары қою, ал баладағы кейбір кемшілікк...
Жақыныңды жаттай сыйла,
Жат жанынан түңілсін.
Жат жанынан түңілсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз жақынын, туысы мен танысын жат адамнан кем көрмей, бар ықыласпен сыйлауды үйрет...
Қыздың жолы жіңішке.
**Негізгі мағынасы** Қыздың жолы жіңішке деген мақал қыз балаға қатысты қоғамның талап-тілегі нәзік, жауапкершілігі жоға...
Шыққан қыз шиден тысқары.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шиден шыққан нәрсе енді шиден тыс тұрады, яғни бұрынғы орнынан алыстайд...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.