Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
911
Мақал-мәтел
336.9K
Қаралым
369
Орташа
Сұрыптау:
Қызы анадан үйренбей өнеге алмас,
Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес.
Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі отбасында, ата-ана өнегесі арқылы қалыптасатынын айтады. Қыз бала…
Әкемді алсаң, ал, Құдай, шешемді алма.
Шекпен тоқып берсе де, өлмеймін ғой.
Шекпен тоқып берсе де, өлмеймін ғой.
Негізгі мағынасы Бұл сөзде адам үшін ең қымбат жандардың бірі — ана екені анық сезіледі. Мақалдың тура мағынасы…
Отан отбасынан басталады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туған елге сүйіспеншілік алдымен үйден, отбасындағы тәрбие мен сыйластықтан басталатынын…
Қонақ келсе есікке ,
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келсе, оны құрметпен, ықыласпен қарсы алу керегін айтады. Тура мағынасы — үйге келген…
Отбасы ала болса,
Кереге басы сайын пәле бар.
Кереге басы сайын пәле бар.
Негізгі мағынасы Отбасы мүшелері бір-бірімен тату болмай, арасы ала-құла болса, үйдің берекесі кетеді. Мұндай шаңырақта…
Қыз ауыр ма, тұз ауыр ма?
Негізгі мағынасы «Қыз ауыр ма, тұз ауыр ма?» деген мақалдың тура мағынасы — қыз баланың салмағы мен тұздың салмағын…
Өз балаңды өскенше,
Немереңді өлгенше бағасың.
Немереңді өлгенше бағасың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен ата-әженің балаға деген мейірімі мен жауапкершілігін білдіреді. Тура…
Жақсы көрші тапқаның -
Мол олжаға батқаның.
Мол олжаға батқаның.
Негізгі мағынасы Жақсы көрші табу — үлкен ырыс, мол пайдаға кенелумен тең. Бұл мақалдың тура мағынасы: қасыңда тату…
Қойдың басы - құданың асы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазақ дастарқанында қойдың басы ең қадірлі ас болып, оны құдаға тарту…
Немере несін береді?
Етін жеп, сүйегін береді.
Етін жеп, сүйегін береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: немере ата-әженің етін жеп, сүйегін ғана қалдырады, яғни үлкен кісінің…
Қонақ қойдан жуас,
Май берсе де жей береді.
Май берсе де жей береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келген үйде оның көңілін табу, күтім жасау маңызды екенін білдіреді. Тура мағынада…
Туғанда алтау едік, өле-өле жетеуміз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстықтың беріктігін, бір әулеттен тараған адамдардың өмір жолында көбейіп, ұрпақ арқылы…
Жаман күйеу - қайыншыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді, жауапкершілігі әлсіз күйеу өз үйінің берекесін емес, өзгенің ықпалын көбірек…
Қыдырып жеген жамбастан,
Шақырып берген жауырын артық.
Шақырып берген жауырын артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қонаққа немесе дәм татуға арнап шақырып берген қарапайым жауырын, өз…
Ата даңқымен қыз өтер,
Мата даңқымен бөз өтер.
Мата даңқымен бөз өтер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы атағы бар мата болса, одан тігілген бөз де өтімді келеді. Астарлы…
Қарты бардың хаты бар,
Қызы бардың назы бар.
Қызы бардың назы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үйінде қариясы бар адамның хатқа, жөн-жобаға, ақылға қатысты айтатын сөзі…
Бала - көңілдің гүлі, көздің нұры.
Негізгі мағынасы Бала — ата-ана үшін ең қымбат, ең сүйікті жан. Мақалдың тура мағынасы бойынша, бала көңілді жадыратып…
Жеңім жаман болса да, жағам жақсы;
Өзім жаман болсам да, ағам жақсы.
Өзім жаман болсам да, ағам жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі қадірін салыстырады. Киімнің жаманы болса да, жағасының…
Әке - тірегің, ана - жүрегің.
Негізгі мағынасы Әке мен ана — адамның ең жақын, ең қымбат қорғаны. Тура мағынасында әке отбасын асырап, тірек болып…
Ағайынның азары болса да, безері болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын-туыстың арасында реніш, өкпе-наз, келіспеушілік болып тұратынын, бірақ соның өзінде…
Өзі болған қыз төркінін танымас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында өз бетімен кеткен, өз жағдайын жасап алған қыз төркінін, яғни шыққан тегін…
Бала - әкенің білек еті, ананың - жүрек еті.
Негізгі мағынасы Бала ата-ана үшін ең қымбат, ең өзекті жан деп түсіндіріледі. «Әкенің білек еті» дегені — әке баланы…
Бас екеу болмай , мал екеу болмайды .
Негізгі мағынасы «Бас екеу болмай, мал екеу болмайды» деген мақал адам өміріндегі ең маңызды нәрсе — отбасы мен ынтымақ…
Бала тапқандікі емес, баққандікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бала дүниеге әкелумен ғана іс бітпейді, оны өсіріп, тәрбиелеп…
Құда - Құдайдың аты.
Негізгі мағынасы «Құда - Құдайдың аты» деген мақал құдалықтың қазақ өмірінде өте жоғары, қасиетті байланыс саналатынын…
Балдыз балдан тәтті.
Негізгі мағынасы «Балдыз балдан тәтті» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, өйткені мұнда балдызды шынымен балмен…
Жер дауы мен жесір дауы бітпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел ішіндегі ең ауыр даулардың бірі — жерге талас пен жесірге қатысты дау ешқашан жеңіл…
Құдай қосқан құда болады,
Пайғамбар қосқан дос болады.
Пайғамбар қосқан дос болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалық пен достықтың кездейсоқ емес, киелі байланыс екенін білдіреді. Тура мағынасында құда…
Атасыз ұл ақылға жарымас ,
Анасыз қыз жасауға жарымас .
Анасыз қыз жасауға жарымас .
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана тәрбиесінің бала өміріндегі орнын айқын көрсетеді. Тура мағынасында, әке жоқ ұл…
Аналы баланың өзі тоқ,
Анасыз баланың көзі тоқ.
Анасыз баланың көзі тоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ана мен баланың байланысын терең көрсетеді. Аналы бала – мейірімге, қамқорлыққа…
Гүл өссе - жердің көркі,
Қыз өссе - елдің көркі.
Қыз өссе - елдің көркі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жерге гүл шықса, айнала ажарланып, көркейіп кетеді. Ал қыз тәрбиелі, ибалы…
Бауыр шырын, бас тәтті,
Ағайынмен ішкен ас тәтті.
Ағайынмен ішкен ас тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын-туыспен болған қарым-қатынастың қадірін айтады. Тура мағынасында, бауырдың да, бастың…
Үйірі басқаны ноқта қосады,
Атасы басқаны неке қосады.
Атасы басқаны неке қосады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқы үйірін ноқта ұстап тұрады, ал ерлі-зайыптыны неке біріктіреді…
Махаббат жасқа қарамайды.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы — адам жасты таңдап сүймейді, ал астарлы мағынасы — шынайы махаббатқа жас…
Әйелдің пірі - Бибі Фатима
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйел затын құрметтеуді, аналық мейірім мен ибалықты биік қоюды білдіреді. Тура мағынасында…
Ер бала ата-анасына таяу,
Қыз бала - үйге жаққан бояу.
Қыз бала - үйге жаққан бояу.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен қыздың отбасындағы орны мен тәрбиелік мәнін салыстырып көрсетеді. Ер бала ата-анасына…
Бата ескірмейді.
Негізгі мағынасы «Бата ескірмейді» деген мақалдың тура мағынасы — берілген ақ тілекті, ізгі дұғаны уақыт тоздырмайды…
Бала - ата ананың көз қуанышы.
Негізгі мағынасы «Бала — ата-ананың көз қуанышы» деген мақалдың тура мағынасы — бала көргенде ата-ана жүрегі жадырап…
Қызы бардың - көзі бар,
Ұлы бардың - өзі бар.
Ұлы бардың - өзі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз бен ұлдың отбасындағы орны ерекше екенін білдіреді. «Қызы бардың – көзі бар» дегені: қыз…
Әйелді бастан, баланы жастан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланы да, жалпы әйелдің орнын да ерте жастан тәрбиелеу керек деген ойды білдіреді. Тура…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.