«Ашу - ағадан, кешірім - ініден.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ағайын арасындағы сыйластық пен сабырды меңзейді. Тура мағынасында, үлкен аға кейде ашу үстінде қаталдау, бірбеткей болуы мүмкін, ал кіші іні кешірімшіл, иліккіш келеді. Астарлы мағынасы — туыстық қатынаста әркім мінезін тежеп, өкпені ұлғайтпай, татулықты сақтауы керек деген ой. Үлкен кісі ашуға берілсе де, кіші жақ кешіріммен жол тауып, ренішті ушықтырмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аға» — жасы үлкен, беделі бар, мінезі қаталдау адамды; «іні» — кішілік танытып, сабыр сақтайтын, кешірімге бейім жанды білдіреді. «Ашу» мен «кешірім» қарама-қарсы ұғым ретінде беріліп, үлкен мен кішінің қарым-қатынасындағы тепе-теңдікті көрсетеді. Халық бұл арқылы ағайынның ішкі бірлігі сыртқы мінезден биік тұруы керегін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал отбасыда, жұмыста не достар арасында реніш туған кезде орынды қолданылады. Мысалы, ағасы інісіне ауыр сөз айтып қойса, інісі өкпелемей, әңгімені сабырмен шешсе, арадағы байланыс сақталады. Яғни, татулықты ұстайтын күш — кешірім.