Ауыл үйдің қонағы
Анда-санда бір келеді,
Онда да бабы табылмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыл адамдары үйге келген қонақты жиі көрмейді, сондықтан қонақ келгенде оның қалауын бірден тауып, бәрін ыңғайлап үлгеру оңай емес. Астарлы мағынасы: қонақ күтуде ұқыптылық, дайындық және қызмет көрсету мәдениеті керек. Қонақ сирек келетіндіктен, үй иесі оны күтіп алуға алдын ала сақ, жинақы болуы тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ауыл үй" — қарапайым, тірлігі көп, қонақ келсе де асығыс қимылдайтын шаңырақтың бейнесі. "Анда-санда бір келеді" деген сөз қонақтың сирек келетінін көрсетеді. Ал "бабы табылмайды" тіркесі қонақтың мінезін, көңілін, не қажет екенін бірден дөп басу қиын екенін білдіреді. Бұл жерде "бап" — ыңғай, жағдай, көңілге қонымды күтім деген мағынада қолданылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды күтпеген мейман келгенде немесе жұмыс барысында біреудің талабын бірден орындау қиын болған жағдайда айтады. Мысалы, қалада тұратын отбасы ауылдан туысы кенет келіп қалса, үйде дайын тағам аз болып, қолайлы жағдай жасауға уақыт жетпей қалуы мүмкін. Сонда үлкендер: "Ауыл үйдің қонағы анда-санда бір келеді, онда да бабы табылмайды" деп, алдын ала қамдану керегін еске салады.
Anda-sanda bir keledi,
Onda da baby tabylmaıdy.