Атың жақсы болса,
Бүл дүниенің пырағы,
Қатының жақсы болса,
Бұл дүниенің шырағы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсы ат пен жақсы жардың адам өміріндегі орнын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында, жүйрік ат — жолда сенім, тіршілікте көлік әрі серік; ал жақсы әйел — үйдің берекесі, көңілдің тыныштығы. Астарлы мағынасы бойынша, адамға тірек болатын екі үлкен құндылық бар: бірі — сыртқы өмірдегі көмекші, екіншісі — шаңырақ ішіндегі жылулық пен ынтымақ. Яғни, дұрыс таңдалған серік те, адал жар да өмірді жеңілдетіп, мәнді етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пырақ» сөзі — қанатты тұлпар, биікке көтеретін күштің белгісі. Ол атты жай көлік емес, ер жігіттің қанатындай серігі етіп бейнелейді. Ал «шырақ» — жарық, жылу, бағыт беруші нұр. Бұл теңеу әйелдің отбасындағы мейірімін, үй ішін жарық қылып тұратын қасиетін білдіреді. Екі образ да қазақ дүниетанымындағы ат пен жардың қадірін көркем тілмен ашады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өмірлік серікті де, үй ішіндегі татулықты да бағалауға үндейді. Мысалы, жұмыстан шаршап келген адамды түсініп, қолдап отыратын жұбайы болса, сол үйде береке болады. Сол сияқты сенімді көлік не жақсы құрал адамға күнделікті тірлікте үлкен жеңілдік әкеледі. Мақалдың түйіні — өмірді көркейтетін нәрсе тек байлық емес, дұрыс таңдау мен сыйластық.
Búl dúnıeniń pyraǵy,
Qatynyń jaqsy bolsa,
Bul dúnıeniń shyraǵy.