Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
Көргенсіз бала шешесін түртіп ойнайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көрген тәрбиенің, үйдегі үлгінің бала мінезіне тікелей әсер ететінін білдіреді. Тура…
Әкесінің ақшасына үйленген
Әйелінің қадірін білмейді.
Әйелінің қадірін білмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өз еңбегімен емес, әкесінің ақшасына сүйеніп үйленген жігіт отбасының…
Жақсы қатын жүн қарыз алады
Жаман қатын су қарыз алады.
Жаман қатын су қарыз алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі әйелдің ұқыптылығы мен ұқыпсыздығын салыстырады. Тура мағынасында, жақсы…
Кемпірі бардың кәпірі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы – үйінде кемпірі, яғни жасы үлкен әйелі бар адамның жанында оған қарсы…
Ерлеріне қатын қас,
аңыр түбін ойламас.
аңыр түбін ойламас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың түйіні — ерін сыйламаған, отбасының ынтымағын ойламаған әйел үй ішінің берекесін кетіреді…
Қызға қырық үйден,
қала берсе, қырық күңнен тыйым.
қала берсе, қырық күңнен тыйым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың тәрбиесіне ерекше жауапкершілікпен қарау керегін айтады. Тура мағынасында, қызға…
Баланың өзі туғандай,
Келіннің өзі келгендей.
Келіннің өзі келгендей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келіннің жаңа шаңыраққа бөтенсімей, өз үйіндей көріп, сыйластықпен сіңісіп кеткенін…
Келінді қайын ененің топырағынан жаратады
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — келін түскен үйдің, әсіресе қайын ененің тәрбиесі мен мінезі жас келінге…
Тай ат болса, ат тынар,
Ұл ер болса, ата тынар.
Ұл ер болса, ата тынар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тай өсіп, ат болғанда, бұрынғы жүгін жеңілдетіп, шаршаған жылқы тынығады…
Хан жарлығынан қатын жарлығы күшті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, әйелдің үй ішіндегі айтқаны кейде ханның жарлығынан да өтімдірек…
Аялы ағаш саялы.
Негізгі мағынасы «Аялы ағаш саялы» деген мақалдың тура мағынасы — жайқалған, күтімі бар ағаштың көлеңкесі мол болады…
Інген ыңыранса, бота боздайды.
Негізгі мағынасы Інген – ботасын іздеп ыңыранады, ал ботасы соған жауап беріп боздайды. Мақалдың тура мағынасы осы…
Жас ағашқа сүйеніп кәрі ағаш күнелтер.
Негізгі мағынасы Жас ағашқа сүйеніп кәрі ағаш күнелтер деген мақалдың тура мағынасы — қарт, әлсіз ағаш жас, иілгіш…
Беретін кісі келгенде,
Бес қайнайды қазаным.
Бес қайнайды қазаным.
Негізгі мағынасы Бұл мақал беруге, қонақ күтуге немесе үлкен іске дайындалған адам келгенде, үй иесінің астығы да, асуы…
Үй іші толған жансың,
Бір-біріңе мейман жансың.
Бір-біріңе мейман жансың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі адамдардың бәрі өзара сыйлас, құрметті, қонақтай қадірлі болуға тиіс екенін…
Жан қимақ бар,
Жар қимақ жоқ.
Жар қимақ жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз жанын, яғни өмірін қиюы мүмкін, бірақ сүйікті жарынан, қосағынан…
Балалы кісі пақыр болмас.
Негізгі мағынасы Балалы кісі пақыр болмас деген сөздің тура мағынасы — баласы бар адам мүлде жарлы, тірексіз қалмайды…
Дос бергенінің тісіне қарама.
Дос сүйгенінің түсіне қарама.
Дос сүйгенінің түсіне қарама.
Негізгі мағынасы Досың берген сыйдың құнын ұсақ-түйек кемшілігіне қарап кемітпе деген ой айтылады. «Тісіне қарама»…
Жақсы қатын белгісі - былғары қылар теріні.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі әйелдің, яғни жардың ақыл-парасаты мен ұқыптылығы отбасының берекесін…
Жөке жамылған әкеден,
Туырлық жамылған бала дәметеді.
Туырлық жамылған бала дәметеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үй ішіндегі киімі жұпыны, жағдайы төмен әкенің баласы да сондай тұрмыстан…
Құмға сиген білінбес,
Қызға берген көрінбес.
Қызға берген көрінбес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құмға құйылған су көзге түспей тез сіңіп кетеді, ал қызға берілген…
Үйдегі есепті базардағы сауда бұзады.
Негізгі мағынасы Үй ішіндегі тәртіп, жоспар, келісім берік болса ғана іс алға басады. Ал базардағы сауда — сыртқы әсер…
Әмеңгердің де әмірі бар.
Негізгі мағынасы «Әмеңгердің де әмірі бар» деген мақалдың тура мағынасы — әмеңгер, яғни жесір қалған келінге не…
Бесіктегі баланың күлгенін көрген бір мұрат.
Алдына түсіп ананың жүргенін көрген бір мұрат.
Алдына түсіп ананың жүргенін көрген бір мұрат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ананың балаға деген мейірімі мен бала тәрбиесінің ең үлкен қуаныш екенін білдіреді…
Ұрыс ырыс қашырар.
Негізгі мағынасы «Ұрыс ырыс қашырар» деген мақалдың тура мағынасы — жанжал мен керісудің берекені кетіретіні. Астарлы…
Жалғыз түйе - бақырауық,
Жалғыз бала - жылауық.
Жалғыз бала - жылауық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жалғыздықтың әлсіздік әкелетінін айтады. Тура мағынасында жалғыз жүрген түйе бақырып…
Мыржақ жігітке ыржық қыз - Ләйлісі болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай жарасымсыз, ұсқынсыз немесе мінезі келіспейтін екі адамның бір-біріне лайық болып…
Түйенің не де болса, түйе аты бар,
Сондықтан ботаның ұяты бар.
Сондықтан ботаның ұяты бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай әлсіз, кішкентай көрінсе де, әр нәрсенің өз орны, өз қадірі бар екенін білдіреді…
Күндес көргеннің қызын алма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреудің күндесінен, яғни ішкі қызғанышы бар, арасы ашық адамнан қыз алуға болмайтынын…
Қазанға түссе - ауыздікі,
Қапқа түссе - қатындікі.
Қапқа түссе - қатындікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ас қазанға түсіп, дайын күйге келгенде оны ауызға салып жейді; ал қапқа…
Әр баланың қолында бір шақалақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әр баланың қолында бір кішкентай шақалақ, яғни әркім өзіне тиесілі…
Жалғызға жұмақ та жараспайды;
Негізгі мағынасы «Жалғызға жұмақ та жараспайды» деген мақал адамның жалғыз өмір сүргені көңілге қонымсыз, толық емес…
Егіз аттан жығылса,
Басын сүйер ағасы.
Жалғыз аттан жығылса,
Неге келер шамасы?
Басын сүйер ағасы.
Жалғыз аттан жығылса,
Неге келер шамасы?
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайынның, әсіресе ағалық қамқорлықтың қадірін түсіндіреді. Егіз аттан, яғни екі аттан…
Қазанға - қақпақ, есікке - іргенек.
Негізгі мағынасы Қазанға қақпақ, есікке іргенек керек деген сөз — әр нәрсенің өз қорғаны, өз реті болуы тиіс деген ойды…
Жомарт жоқтығын білдірмес.
Негізгі мағынасы Жомарт адам қолындағысын қимағанмен, оны біреуге көрсетіп, дабыра қылмайды. Тіпті жағдайы шамалы болса…
Бала тәрбиесі бесіктен.
Негізгі мағынасы «Бала тәрбиесі бесіктен» деген мақал баланың мінезі, әдеті мен адамдық қасиеті ең алғаш сәбилік шақтан…
Түзде мырзаң, үйде сырдаң.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезіндегі екіжүзділікті, сыртқа жақсы көрініп, үй ішінде салқын, қабағы қатулы…
Қызығын көрмеген малдан не пайда,
Сыйласып жүрмеген жаннан не пайда?
Сыйласып жүрмеген жаннан не пайда?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қызығын, берекесін көрмеген малдың пайдасы жоқ деген сөз. Астарлы…
Әр құстың өз алдына жемі бар,
Әр кісінің өз алдына теңі бар.
Әр кісінің өз алдына теңі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әр құстың қорегі өзіне лайық, әр адамның да өзіне сай сыңары, теңі болады…
Жақсы келін - қызыңдай,
Жақсы күйеу - ұлыңдай.
Жақсы күйеу - ұлыңдай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі сыйластық пен татулықтың қадірін айтады. Тура мағынасы: жақсы келін қызындай…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.