Құдандалының малы бір,
Айтулы достың жаны бір.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Құдандалы, яғни құда-жекжат болған адамдардың арасы тек таныстық емес, туыстыққа жақын байланыс саналады. Сол себепті олардың мүлкі, қуанышы, қайғысы ортақтай қабылданады. Ал «айтулы достың жаны бір» дегені — шын достықтың қадірі соншалық, адал дос бір-бірінің жан дүниесін түсініп, ниеті мен тілегі бір арнаға тоғысады деген ой. Мақал сырттай бөлек көрінген адамдарды ішкі сыйластық, жақындық пен сенім біріктіретінін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «малы бір» тіркесі байлықтың нақты ортақтасуын емес, береке мен мүдденің бірлігін білдіреді. «Жаны бір» деген бейне достың тек сөз жүзіндегі емес, көңіл жақындығын көрсетеді. Қазақ ұғымында мал — тұрмыс пен ырыстың белгісі, ал жан — адамның ең қымбат ішкі болмысы. Сондықтан мақал материалдық та, рухани да жақындықты қатар суреттейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды құда-жекжат арасында да, сенімді дос арасында да қолдануға болады. Мысалы, үйленген екі жасқа екі жақтың туыстары бірдей қолдау көрсетіп, қуанышын бірге көтерсе, «құдандалының малы бір» деуге келеді. Сол сияқты, қиын кезде сырын бүкпей, бір-біріне сүйеу болған екі досқа «айтулы достың жаны бір» деп баға беріледі.
Aıtýly dostyń jany bir.