Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
151.5K
Қаралым
166
Орташа
Сұрыптау:
Ағайынға қадірім жоқ, бетімді көреді.
Әйеліме қадірім жоқ, етімді көреді.
Әйеліме қадірім жоқ, етімді көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз қадірі кейде ең жақын ортасында толық бағаланбай қалатынын білдіреді. «Ағайынғ...
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура...
Жаман үйдің қонағы билейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үй иесі әлсіз, тәртіпсіз немесе беделі төмен болса, келген қонақ өзін...
Өлгенде көрің кең болсын,
Тіріде үйің кең болсын.
Тіріде үйің кең болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға тіршілікте кең пейілді, жомарт, қонақжай болуды өсиет етеді. Тура мағынада «үйің к...
Ағайын татуда ат көп,
Абысын татуда ас көп.
Абысын татуда ас көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы мен туыстар арасындағы татулықтың береке әкелетінін айтады. «Ағайын татуда ат көп»...
Өзімде болмаса, ағайында болсын,
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық пен жақындықтың қадірін білдіреді. Адамның қолында дәулет, бақ немесе игілік болм...
Ата-анасыз үйлерде насай-топыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана жоқ үйдің берекесі кем, іші бос, тынысы тар болатынын білдіреді. Тура мағынасынд...
Ер адамның алдында
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның да, әйел адамның да өмірде өз орнын, өзіне лайық игі ісі мен берекелі тіршіліг...
Баланың өскен бесігі -
Кең дүниенің есігі.
Кең дүниенің есігі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың өсіп-өнген ортасы, тәрбие алған бесігі оның бүкіл өміріне жол ашатынын білдіреді...
Қонақ келсе, құт келер.
**Негізгі мағынасы** Қонақ келуі — қазақ танымында үйге береке, қуаныш, жылылық келуімен тең. Мақалдың тура мағынасы: үй...
Анаңа рақым етпесең,
Балаңнан рақым күтпе.
Балаңнан рақым күтпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — анаңа мейірім, қамқорлық, құрмет көрсетпесең, өз балаңнан да сондай ра...
Ана - біреу, ағайын - алтау.
**Негізгі мағынасы** «Ана - біреу, ағайын - алтау» мақалы ананың орнын ешкім баса алмайтынын білдіреді. Тура мағынасы б...
Тату үйдің бақыты тасыр,
Араз үйдің ырысы қашар.
Араз үйдің ырысы қашар.
**Негізгі мағынасы** Тату-тәтті, бір-бірін сыйлаған үйде береке де, бақыт та мол болады. Ал үй ішіндегі адамдар араздасы...
Ұл туғанға күн туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл бала дүниеге келгенде, әулеттің қуанышы артып, үміті оянады дегенді білдіреді. Тура ма...
Мал - баланың шашуы.
**Негізгі мағынасы** «Мал - баланың шашуы» деген мақалдың тура мағынасы — бала дүниеге келгенде немесе қуанышты сәтте ма...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, е...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.