Құда болдым дедің бе,
Құйрық-бауыр жедің бе?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал құдалықтың жай ғана сөз емес, екі әулеттің арасындағы берік келісім, сыйластық пен жауапкершілік екенін білдіреді. Тура мағынасында құда болған соң құйрық-бауыр жесіп, құдалықтың рәсімі жасалады. Астарлы мағынасында «құда болдым» деп айту үшін тек ниет аз, соны дәстүрмен бекітіп, арадағы байланысты шын мәнінде мойындау керек деген ой жатыр. Яғни, бір істі айтсаң, оның жөн-жосығы мен салмағын да көтере біл.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы құйрық-бауыр — құдалықтың белгісі, екі жақтың татулығын растайтын дәм. Қазақ танымында дәм тату — достық пен келісімнің нышаны. Сондықтан бұл тіркес құдалықтың салтқа сай бекітілуін, екі елдің енді туыс болып араласатынын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал уәде мен жауапкершілікке де қатысты айтылады. Мысалы, бір адам үлкен жобаға келісіп, кейін міндетін атқармаса, «құда болдым дедің бе, құйрық-бауыр жедің бе?» деп ескертуге болады. Яғни, басталған істі аяқтап, сөзде тұру қажет деген мағына береді.
Quıryq-baýyr jediń be?