«Құдасымен Құдай ұрған ұрысады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал құдалықтың аса нәзік, сыйлы қарым-қатынас екенін білдіреді. Тура мағынасында құда болып қосылған екі жақтың бір-бірімен керісуі, ұрысуы оғаш көрінеді. Астарлы мағынасы — құда арасында сыйластық пен сабыр сақталуы керек, өйткені құдалық ел ішіндегі ең қадірлі байланыстардың бірі. Құдамен ренжісу — тек екі адамның емес, екі әулеттің арасына сызат түсіру.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «Құдай ұрған» тіркесі өте ауыр, жаман халге ұшыраған, берекесі қашқан деген күшейтпелі мағына береді. Ал «құда» сөзі — тек туыстық атау емес, іргелі сыйластықтың, мәміленің белгісі. Осы екі образ арқылы халық құдалықтың қадірін, орынсыз өкпе мен керістің соңы үлкен ұятқа апаратынын тұспалдайды.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір де бұл мақал құдалар арасында әдеп сақтауға, артық сөзден тыйылуға шақырады. Мысалы, той немесе отбасы мәселесінде екі жақтың үлкендері ашуға берілмей, сабырмен сөйлессе, құдалықтың берекесі сақталады. Яғни, бұл сөз татулықты бәрінен биік қою керек екенін еске салады.