Отбасы туралы — 14-бет 910
Сұрыптау:
Кісі жары кісіге жар болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамның жары басқа біреуге шын жар, шын серік бола алмайды. Астарлы…
Кісі кірмеген үй көрмен тең,
Ішілмеген ас умен тең.
Ішілмеген ас умен тең.
Негізгі мағынасы Есігін ешкім ашпайтын, қонақ кірмейтін үй — тірі адам тұрса да, көрдей суық. Ал ешкімге ұсынылмай…
Кіші баланың ұятын
Үлкен бала көтереді.
Үлкен бала көтереді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үйдегі кіші баланың аңғармай істеген сөзі не қылығы үшін үлкен бала…
Кіші қатын - кісі қатыны.
Негізгі мағынасы Мақал көп әйел алу дәстүрі болған кезеңнің түсінігін білдіреді. «Кіші қатын» — тоқал, ердің екінші…
Көңілде жатқан кіріңді
Оттай ыстық сөз шаяр.
Оттай ыстық сөз шаяр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам көңілінде жиналған ренішті, өкпе-назды, ауыр ойды жылы сөз ғана сейілте алатынын…
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Көңілдінің үйінде,
Күнде мейрам, күнде той.
Күнде мейрам, күнде той.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көңілі шат, жүрегі жылы болса, қарапайым үйдің өзі думанға, берекелі ортаға…
Көңіл кең болса,
үйдің тарлығы білінбес.
үйдің тарлығы білінбес.
Негізгі мағынасы Көңілі кең, пейілі ақ адам бар жерде үйдің тарлығы да, тұрмыстың қиындығы да онша сезілмейді. Яғни бұл…
Көңіл қонақасы емес.
Негізгі мағынасы «Көңіл қонақасы емес» деген мақал адамның ішкі сезімі мен көңіл күйі сырттағы сый-сияпатпен, тамақпен…
Көңілсізден көзсіз бала туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне…
Көп беріп, көргендіден қыз алсаң,
Тік тұрып, мейманыңа қызмет етер.
Аз беріп, көргенсізден қыз алсаң,
Байының қойнына бір жатқанын міндет етер.
Тік тұрып, мейманыңа қызмет етер.
Аз беріп, көргенсізден қыз алсаң,
Байының қойнына бір жатқанын міндет етер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы тәрбиеленген, көргенді отбасынан шыққан қыздың мінезі мен ісі де әдепті болатынын…
Көптен бөлінген үй оңбас.
Негізгі мағынасы Көптен, яғни ауылдан, ағайыннан, жұрттан бөлініп, оқшау өмір сүруге кеткен үй оңбайды, оңалмайды…
Көргенсіз бала шешесін түртіп ойнайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көрген тәрбиенің, үйдегі үлгінің бала мінезіне тікелей әсер ететінін білдіреді. Тура…
Көрші қолайлы болса, қора кең.
Негізгі мағынасы Көршің қолайлы, түсінігі мол адам болса, қораң кең болады: малың оның жеріне шықса да ұрыс жоқ…
Көш басшысы - бәйбіше.
Негізгі мағынасы «Көш басшысы - бәйбіше» деген мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону кезінде көштің алдындағы бағытты…
Көшкен елдің көмеші болса,
Еру елдің ерулігі бар.
Еру елдің ерулігі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көшіп-қонып жүрген ел мен қонып отырған елдің өзіне тән сыбағасы, тұрмыс салты, өзара көмегі…
Күзгі күннің көзіне қызыңды қой,
Көктемнің күніне келініңді қой.
Көктемнің күніне келініңді қой.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: күзгі жұмсақ күннің көзіне қызыңды отырғыз, ал көктемнің қатты, күйдіретін…
Күйеу атымен күл шығар.
Негізгі мағынасы «Күйеу атымен күл шығар» деген мақал күйеудің үй ішіндегі орны мен беделін, оның бір істі бітіріп…
Күйеуіне өкпелеген қатын
Қайнағасына сәлем бермейді.
Қайнағасына сәлем бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі реніштің салдары үлкендерге де сезілетінін білдіреді. Әйел күйеуіне көңілі…
Күйеу күл астында.
Негізгі мағынасы «Күйеу күл астында» деген мақал күйеудің, яғни жас отаудың иесінің, сырт көзге байқала бермейтін…
Күнде жем тілеген атыңнан без,
Күнде сый сұраған жақыннан без.
Күнде сый сұраған жақыннан без.
Негізгі мағынасы Күнде жемсіз жүре алмайтын атты ұстаудың қажеті жоқ: ол шаруаға пайда әкелуден гөрі шығын келтіреді…
Күндес көргеннің қызын алма.
Негізгі мағынасы Мақалдағы «күндес» — бір ердің бірнеше әйелінің бір-біріне қатысты атауы, ал «күндес көрген» — үйінде…
Күндес қатын - керіс,
Мұңдас қатын - өріс.
Мұңдас қатын - өріс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйел адамның, үй ішіндегі татулық пен сыйластықтың отбасы тіршілігіне тікелей әсер ететінін…
Күндесті болсаң бол, ойнасты болма.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — күндес болсаң да, ашық жауласқан дұрыс, ал жасырын ойнастыққа, екіжүзді…
Күн жаумаса жер жетім,
Кемпірі өлген шал жетім.
Кемпірі өлген шал жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жерге жаңбыр жаумаса, топырақ қурап, тіршілік нәрсіз қалады; ал кемпірі…
Күнінде асыл десең де,
Қартайғанда ер жетім.
Қартайғанда ер жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам жас кезінде қадірлі, сүйікті, бағалы көрінсе де, қартайғанда жалғыз…
Күн түспеген үйге күшнәш түстенер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — күн түспейтін, жарық түспейтін үйде “күшнәш” түсте де кеш қарайғандай…
Қаба-қаба сөйлейтін,
Қарындастың бары жақсы.
Қарындастың бары жақсы.
Негізгі мағынасы Қаба-қаба сөйлейтін, яғни қабарға оқталғандай тік, өткір, тілі ащы сөйлейтін қарындастың да болғаны…
Қазақ байыса, қатын алады,
Өзбек байыса, үй салады.
Өзбек байыса, үй салады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі халықтың тұрмысқа деген көзқарасын салыстырып, қазақтың дәстүрлі ойлауында байлық…
Қазан асылса, тамақ пісер,
Әйтеуір бір ошақтан түсер.
Әйтеуір бір ошақтан түсер.
Негізгі мағынасы Қазан отқа асылған соң тамақ ерте ме, кеш пе піседі, әйтеуір бір ошақтан түседі. Мақал басталған істің…
Қазанға - қақпақ, есікке - іргенек.
Негізгі мағынасы Қазанға қақпақ, есікке іргенек керек деген сөз — әр нәрсенің өз қорғаны, өз реті болуы тиіс деген ойды…
Қазанға түссе - ауыздікі,
Қапқа түссе - қатындікі.
Қапқа түссе - қатындікі.
Негізгі мағынасы Азық қазанға түсіп піссе — ауызға түседі, жеп қойылады; ал қапқа салынса — үйдің иесі әйелдің қолына…
Қазанның қайнағанын қара,
Баланың ойнағанын қара.
Баланың ойнағанын қара.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдегі шынайы жылылық пен берекені сырттан емес, көзге көрінетін әрекеттен тануға…
Қайғы шеккен жігіттің шерін,
Не бала сүю, не лашын шүю тарқатады.
Не бала сүю, не лашын шүю тарқатады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жігіттің жан жарасын, ішкі мұңын басатын екі күшті нәрсе бар екенін айтады: бірі — бала…
Қайныма да барайын,
Тайлағыма да бас үйретейін.
Тайлағыма да бас үйретейін.
Негізгі мағынасы Тура мағынасы: қайныма қонаққа барайын, жол-жөнекей тайлағыма да бас үйретейін. Ертеде жас түйені…
Қайын жұрт
қолыңның ұзындығына қарайды,
жағаңның қызылдығына қарайды.
берсең, жағасың,
бермесең, дауға қаласың.
қолыңның ұзындығына қарайды,
жағаңның қызылдығына қарайды.
берсең, жағасың,
бермесең, дауға қаласың.
Негізгі мағынасы Қайын жұрт, яғни әйелдің төркіні, күйеу баланы ең алдымен қолының ұзындығына, яғни беру шамасына, және…
Қалыңдық жасауына қарай назданады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қалыңдықтың қалың мал, жасау сияқты тұрмыстық жағдайына қарап, өзіне артық мінез…
Қалыңсыз келген келін
Қырыстанғанын қоймайды.
Қырыстанғанын қоймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қалыңмалсыз, яғни жөн-жоралғысы толық орындалмай келген келіннің мінезінде…
Қалыңсыз қыз болса да
Кәдесіз қыз болмайды.
Кәдесіз қыз болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қалыңмал сұралмаса да, қызды ешбір кәде-сый, жөн-жоралғысыз ұзатуға…
Қан туысынан жан туысы артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қан жағынан жақын туыстан гөрі, жан дүниесі, мінезі, ниеті бір адам артық…
Қанша жақсы болса да,
Қайын атаң әкеңдей,
Қайын енең шешеңдей болмас.
Қайын атаң әкеңдей,
Қайын енең шешеңдей болмас.
Негізгі мағынасы Қайын ата мен қайын ене қаншалықты жақсы, мейірімді болса да, туған әке-шешенің орнын баса алмайды…