Қонақ қадірлі болса,
Қазан тез қайнайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қонақты сыйлап, құрметтей білетін үйде береке мен жылылық мол болатынын білдіреді. Тура мағынасында, қадірлі қонақ келсе, үй иесі асын тез дайындап, қазанын ертерек қайнатады. Астарлы мағынасы — қонақтың келуі үй ішіндегі ынтаны, жомарттықты, қимылды арттырады. Қонақты күту — қазақы тәрбиенің, ілтипат пен адамгершіліктің белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қонақ» — тек сырттан келген адам емес, сыйлы мейман, қадірлі жанның бейнесі. «Қазан тез қайнайды» деген тіркес үй ішіндегі тірліктің ширап, жұмыс қыза түсуін меңзейді. Қазан — береке мен дастарқанның символы. Қайнау — тек ас пісіру емес, қонақ келгенде үйдің іші жанданып, көңілдің көтерілуі.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақалды қонақ күтуде, әріптес не дос келгенде ықылас танытудың мәнін айту үшін қолдануға болады. Мысалы, ауылға алыстан келетін сыйлы туыс хабарласса, үйдегілер бірден дастарқан жасап, шаруаны тез реттейді. Сонда «Қонақ қадірлі болса, қазан тез қайнайды» деп, құрметтің іс жүзіндегі белгісін айтқан дұрыс.
Qazan tez qaınaıdy.