Қонақ қойдан жуас,
Май берсе де жей береді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қонақ келген үйде оның көңілін табу, күтім жасау маңызды екенін білдіреді. Тура мағынада айтсақ, қонақ момақан, тыныш келеді, берген асын қабылдайды. Астарлы мағынасы — қонақ ренжітіп алмайтындай, ізетпен қарсы алып, қолда бардың дәмін берсең, ол соған разы болады. Қазақ үшін қонақты күту — адамшылықтың, кеңпейілділіктің белгісі.
Образдар мен теңеулер
"Қойдан жуас" деген теңеу қонақтың аса талап қоя бермейтін, сабырлы, инабатты мінезін бейнелейді. Қой қазақ ұғымында момындықтың символы, сондықтан қонақты соған теңеу оның жаратылысының тыныш, көп талғамайтынын аңғартады. "Май берсе де жей береді" деуі — қонақтың берілген асты місе тұтатынын, ал үй иесінің дәм мен құрмет көрсетсе жеткілікті екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қонақ күту мәдениетінде, үлкендерге сый жасау кезінде жиі еске түседі. Мысалы, ауылға алыстан келген туысты мол дастарқанмен емес, шын көңілмен қарсы алып, барын алдына қойсаң, ол соның өзін құрмет деп қабылдайды. Бұл сөз ысыраптан гөрі ықылас пен ілтипаттың маңызды екенін ұқтырады.
Maı berse de jeı beredi.