Құда болғанша хал-жайын сұрас,
Құда болған соң, қолда барымен сыйлас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал құдалықтың қадірін алдын ала түсініп, кейін сыйластықты сақтауды үйретеді. Тура мағынасында, адам құда болардың алдында да бір-бірінің халін сұрасып, жағдайын біліп жүргені жөн. Астарлы мағынасы — құдалық тек рәсім емес, екі әулеттің арасына орнайтын берік байланыс. Сондықтан туыстық орнағаннан кейін де барымен бөлісіп, сый-құрметті күшейту керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «хал-жайын сұрас» дегені — алыстан сыйласу, көңіл бөлу, шынайы ниет таныту. Ал «қолда барымен сыйлас» дегені — байлыққа қарап емес, пейілге қарап құрмет көрсету. «Барымен сыйласу» халық түсінігінде азды-көпті дүниені аямай ұсыну, кең көңілмен қонақ күту, қарым-қатынасты затпен емес, ізетпен бекіту дегенді білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал екі отбасы араласқанда, құдалықта не жалпы туыстық қатынаста өте орынды қолданылады. Мысалы, бір үйдің жағдайы онша жақсы болмаса да, екінші жақ оның көңілін қалдырмай, шақырып, шама-шарқынша сый көрсетсе, осы мақалдың мәні ашылады. Яғни, бастысы — мол дастарқан емес, ықылас пен құрмет.
Quda bolǵan soń, qolda barymen syılas.