Құда - мың жылдық,
Күйеу - жүз жылдық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал құда-жекжаттың арасы ұзақ сақталатынын білдіреді. Тура мағынасында құдалық — екі әулеттің туыстық байланыс орнатуы, ал күйеу — сол байланысқа себеп болған адам. Астарлы мағынасы: үйлену тек екі жастың емес, екі рудың, екі отбасының жақындасуы. Сондықтан құдаға құрмет көрсету, сыйластық сақтау, арадағы татулықты бұзбау керек. Халық құдалықты өткінші емес, ұзаққа созылатын, ұрпақтан ұрпаққа жалғасатын қатынас деп бағалаған.
Образдар мен теңеулер
«Мың жылдық» сөзі құдалықтың өте берік, ұзақ мерзімді байланыс екенін бейнелейді. «Жүз жылдық» дегені күйеудің де сол әулетпен мәңгілікке жуық сыйластыққа кіретінін аңғартады. Мұндағы сан атаулары нақты уақытты емес, қатынастың тұрақтылығы мен салмағын білдіретін көркем өлшем. Яғни, бұл жерде құда-жекжаттың арасы уақытша таныстық емес, үлкен жауапкершілік пен құрметке негізделген байланыс ретінде суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал той-томалақта, құдаларды сыйлау, арақатынасты сақтауға шақырғанда айтылады. Мысалы, екі отбасы құдалықтан кейін бір-бірімен ренжісіп қалса, үлкендер осы мақалмен ескертіп, татулықты бірінші орынға қоюды ұсынады. Бұл сөз құдалықтың қадірін түсіндіріп, сыйластықты нығайтады.
Kúıeý - júz jyldyq.