Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.3K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Оты жоқ жер жетім,
Басшысы жоқ ел жетім,
Елінен ауған ер жетім,
Тыңдаусыз сөз жетім,
Жоқтаусыз қыз жетім.
Басшысы жоқ ел жетім,
Елінен ауған ер жетім,
Тыңдаусыз сөз жетім,
Жоқтаусыз қыз жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, елге де, сөзге де сүйеніш керек екенін айтады. Оты жоқ жер құнарсыз болып, тір...
Атың жаман болса, қарың кетер,
Балаң жаман болса, арың кетер.
Балаң жаман болса, арың кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай екі бөлек нәрсені салыстырғанмен, екеуінің де адам өміріндегі орны зор екенін айт...
Қиынға қиналмаған оңайға ойланбайды.
**Негізгі мағынасы** Қиындық көрмеген, тар жол-тас кешпеген адам жеңіл істің қадірін де, мәнін де терең түсіне бермейді....
Бейнет аяқ астында,
Жақсылық ағаш басында.
Жақсылық ағаш басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, қиындықтың және жақсылықтың арақатынасын білдіреді. «Бейнет аяқ астында» дегені...
Алдаспан құрал емес,
Ақыл құрал.
Ақыл құрал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алдаспан — қару, ал ақыл — ой мен парасаттың күші. Астарлы мағынасы: а...
Өзін ғана білген ұл
Құлағы мен жағын жер.
Құлағы мен жағын жер.
**Негізгі мағынасы** Өзін ғана білетін, яғни тек өз қамын ойлап, ел-жұртқа, туыс-бауырға, ортаға көңіл бөлмейтін ұлдың қ...
Әділ істің арты игі.
**Негізгі мағынасы** «Әділ істің арты игі» деген мақалдың тура мағынасы — әділ, дұрыс жасалған істің соңы жақсы болады....
Бесіктегі бала бес түлейді.
**Негізгі мағынасы** Бесікке бөленген бала өте нәзік, әлсіз көрінгенімен, оның өсуі мен дамуы тез, көп сатылы болады. Ма...
Нақыл - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Нақыл сөздің түпкі мәні — ақылдың жинақталған, қысқа да нұсқа көрінісі. Бұл мақал адамға құрғақ сөз...
Үйрене алмаған ұстазынан көреді.
**Негізгі мағынасы** Үйрене алмаған адам өз кемшілігін өзгеден, ең алдымен ұстазынан көреді деген ой айтылады. Яғни білі...
Ораздының кәрісі
Қартайғанда қазына болады.
Шиырлының кәрісі
Қартайғанда қазымыр болады.
Қартайғанда қазына болады.
Шиырлының кәрісі
Қартайғанда қазымыр болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамның жас кезіндегі мінезі мен өмірлік жолы қартайғанда анық көрінетінін айтады. О...
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас тегіне.
Тартпай қоймас тегіне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамнан туған бала кейде мінезі не қылығы жағынан жаман болып көр...
Сабыр түбі - сары алтын.
**Негізгі мағынасы** «Сабыр түбі — сары алтын» мақалы адамның асықпай, төзіммен әрекет етуі ақырында үлкен пайда әкелет...
Жақсыға сөз ереді.
**Негізгі мағынасы** «Жақсыға сөз ереді» деген мақалдың тура мағынасы — жақсы, өнегелі, беделді адамның айтқан сөзі жұр...
Дәтке - қуат.
**Негізгі мағынасы** «Дәтке - қуат» деген мақал адамның ішкі жігерін, рухын көтеретін сөздің қадірін білдіреді. Тура мағ...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.