Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
315.1K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Қосшы болуға жараған,
Басшы болуға да жарайды.
Басшы болуға да жарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қабілеті мен мінезі орнықты болса, ол қай істі де атқара алатынын білдіреді. «Қос...
Әзілің жарасса, атаңмен ойна.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер қалжыңың орынды болып, сөзің көңілге тимесе, тіпті атаңмен де ерк...
Ат сатсаң, ауылыңмен ақылдас,
Ауылың жоқ болса, бөркіңмен ақылдас.
Ауылың жоқ болса, бөркіңмен ақылдас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның маңызды ісін ойланбай, жалғыз шешпеу керектігін білдіреді. «Ат сату» — бұрынғы қа...
Тіземнен сүріндірсең сүріндір,
Тек тілімнен сүріндірме.
Тек тілімнен сүріндірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның денесіне, күшіне тиіскеннен гөрі, сөзіне, абыройына қол сұқпауды ескертеді. Яғни,...
Аз жұмысты қиынсынсаң,
Көп жұмысқа тап боларсың.
Көп жұмысқа тап боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аз ғана істі қиын көріп, жалқауланып, орындаудан қашсаң, кейін одан д...
Еңбексіз өмір жоқ,
Ауырсыз жеңіл жоқ.
Ауырсыз жеңіл жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — еңбексіз тіршілік болмайды, ал ауыртпалықсыз жеңілдік те келмейді. Аст...
Кәрі білгенді пері білмейді.
**Негізгі мағынасы** Кәрі білгенді пері білмейді деген сөз — көпті көрген, өмірден тәжірибе жинаған қарт адамның білетін...
Сүйреп қосқан тазы түлкі алмайды.
**Негізгі мағынасы** Сүйреп, зорлап немесе дайын емес нәрсені күштеп қосудан пайда болмайды деген ой айтылады. Тура мағы...
Түйеге жантақ керек болса, мойнын созар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе тіршілік иесінің өзіне қажет нәрсеге жету үшін амалын жасайтынын білдіреді...
Тыңдамаса - сөз жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер біреу айтқан сөзді тыңдамаса, ол сөздің әсері де, пайдасы да болм...
Ақылдассаң - шешерсің,
Ақылдаспасаң - кем кесерсің.
Ақылдаспасаң - кем кесерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі қолға аларда өзгемен кеңессең, дұрыс шешім табасың; ал ақылда...
Қолың ұста болсын,
Сөзің қысқа болсын.
Сөзің қысқа болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ісі мен сөзіне жауапты болуға үндейді. «Қолың ұста болсын» дегені — қол қусырып от...
Менің атым Оғыз хан болар,
Оны білмек баршаңызға парыз болар.
Оны білмек баршаңызға парыз болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдарда адам өз атын ғана емес, елге танылатын, салмағы бар есімін айтып тұр. Тура мағынасы —...
Өзің білмес ісіңді
Білгендерден сұрап біл.
Өліп жатсаң наданнан
Қабіріңді жырақ қыл.
Білгендерден сұрап біл.
Өліп жатсаң наданнан
Қабіріңді жырақ қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға білмеген ісін өз бетінше шала орындамай, оны жақсы білетін тәжірибелі кісіден сұра...
Мал ашуы - жан ашуы.
**Негізгі мағынасы** «Мал ашуы - жан ашуы» деген мақалдың тура мағынасы — малдың ашығуы адамға ауыр тиеді, өйткені мал...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.