Жаман ісінен көрмейді, кісіден көреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өз кемшілігін мойындамай, істеген жаман әрекетінің салдарын басқадан іздейтінін меңзейді. Тура мағынасында адам бір істің бұзылуын өзінен емес, өзгеден көреді. Астарлы мағынасы — пендешілік, жауапкершіліктен қашу, өз қатесін жасыру. Халық мұнда адамға алдымен өзін тексер, кінәні сырттан іздеме деген ой айтады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жаман іс» — адамның теріс қылығы, қате таңдауы, жөнсіз әрекеті. Ал «кісіден көреді» деген тіркес — сол қателіктің себебін басқа адамға аудару, ақталу, сылтау табу. Яғни бұл жерде нақты образдан гөрі мінез-құлықтық қарсы қою бар: өз ісіне жауап беру мен өзгені кінәлау салыстырылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс орнында, отбасында, оқуда жиі кездесетін жағдайға дәл келеді. Мысалы, бір қызметкер тапсырманы кешіктіріп, кейін «әріптесім дер кезінде ескертпеді» деп өзін ақтайды. Шын мәнінде, мәселенің түбі өз жауапсыздығында болуы мүмкін. Мұндайда мақал адамды адалдыққа, өзін сынап көруге және кінәні өзгеге жаппауға тәрбиелейді.