Жаман жамандығын
Туған нағашысынан көреді.
Сөз сөйлей білмегендігін
Туған әкесінен көреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз мінезіндегі, сөзіндегі, не ісіндегі кемшілікті біреуден көру әдетін әшкерелейді. Тура мағынада жаман адам өз жамандығын ең жақын туыстарынан да іздейтіндей көрінеді. Астарлы мағынасы — адам өз қателігін мойындамай, кінәні басқаларға, әсіресе жақын адамдарға жабуға бейім болады. Мұнда жауапкершіліксіздік пен өзіне сын көзбен қарамау сыналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «туған нағашысы» мен «туған әкесі» — адамға ең жақын, қадірлі жандардың бейнесі. Олар шын мәнінде кінәлі емес, бірақ мақал сол арқылы адамның орынсыз сылтау іздеуін көрсетеді. «Жамандығын көру» және «сөз сөйлей білмегендігін көру» деген тіркестер мінез бен тіл мәдениетінің кемдігін білдіреді. Яғни адам өзіндегі әдепсіздік пен шешенсіздікті түзетудің орнына, сыртқа жабады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жауапкершілікті басқаға аударып, ақталатын адамдарға қатысты қолдануға болады. Мысалы, бір қызметкер жұмысты уақытында орындамай, кейін «басшылар дұрыс түсіндірмеді» деп сылтау айтса, оның өз кемшілігін мойындамай тұрғаны байқалады. Мұндайда мақал адамға алдымен өз бойындағы олқылықты түзеп, кінәні сырттан іздемеуді еске салады.
Týǵan naǵashysynan kóredi.
Sóz sóıleı bilmegendigin
Týǵan ákesinen kóredi.