Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.3K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Өз қолыңда болмаса, әкең де жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз ісіне, өз ырысына, өз күнкөрісіне өзі ие болмаса, оған ең жақ...
Есепсіз дүние жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Есепсіз дүние жоқ» деген мақал өмірде бәрінің өз өлшемі, өз тәртібі бар екенін білдіреді. Тура ма...
Етік жамағанды көрдік,
Тақия жамағанды көрмедік.
Тақия жамағанды көрмедік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ұсақ көрінгенімен, адамның орынсыз, ұятсыз мінезін сынайды. Етік жамау — қалыпты,...
Кебін киген келмейді,
Кебенек киген келеді.
Кебенек киген келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген адам кебін киіп қайта келмейді, ал тірі адам кебенек киіп, әрлі-...
Жақсыны күшінен емес, ісінен таны.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамды сыртқы күшіне, беделіне не айбарлы түріне қарап емес, істеген ісіне қарап тану керек....
Ақылды адам ақымақтан да бірдеме үйренеді
**Негізгі мағынасы** Ақылды адам өзінен төмен көрінген адамның өзінен де пайдалы бір нәрсе үйрене алады. Бұл мақалдың ту...
"Әттеген-ай" деген сайын ақыл қосылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қателік жасап, өкінген сайын бұрынғы ісіне ой жіберіп, тәжірибе жинайтынын білдіреді...
Өнер табу - өрге шабу.
**Негізгі мағынасы** «Өнер табу - өрге шабу» деген мақал адамның қолынан іс келуін, жаңа қабілет үйренуін, шеберлікке ұ...
Қарғыстың ең жаманы -
Өзің білме, білгеннің тілін алма.
Өзің білме, білгеннің тілін алма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам үшін ең ауыр жаман тілек: өзіңнің білімсіз болуың және білімді ад...
Алтынды еріте білмеген ірітер,
Теріні илей білмеген шірітер.
Теріні илей білмеген шірітер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген істің өзіне лайық әдісі мен шеберлігі болатынын айтады. Алтынды дұрыс ерітпесе...
Тілде сүйек жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Тілде сүйек жоқ» деген мақал сөздің шегі жоқ, ауыздан шыққан сөз оңай айтылып, кейде адамға ауыр...
Кешкі ой - нақыл,
Таңғы ой - ақыл.
Таңғы ой - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойдың да өз уақыты бар екенін білдіреді. Кешкі кезде адам күн бойғы істі саралап, тәжіриб...
Ата өнері - балаға мұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-анадан, әсіресе әкеден көрген өнер, кәсіп, қабілет пен жақсы мінездің балаға мұра бол...
Жігіттің түсін айтпа, ісін айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын бағасы сыртқы көрінісінде, сөзі мен уәдесінде емес, нақты ісінде екенін айтад...
Көп жасаған білмейді,
Көп көрген біледі.
Көп көрген біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жасы ұзақ болған адамның бәрін бірдей біле бермейтіні, ал өмірде көп н...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.