Жаман адамға жақсы құрмет жараспас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жаман ниетті, әдепсіз, пасық адамға көрсетілген артық ілтипат оның қадірін арттырмайды, қайта орынсыз көрінеді. Мақалдың тура мағынасы — жақсы құрметтің жаман адамға лайық болмайтыны. Астарлы мағынасы — құрметтің де өлшемі бар: адам алдымен мінезімен, ісімен, адамгершілігімен соған лайық болуы керек. Жақсылықты бағаламайтын, өзгені сыйламайтын жанға ерекше сый көрсету кейде оны түземейді, керісінше теріс пиғылын күшейтуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаман адам» — тек мінезі нашар кісі емес, өтірікші, көрсеқызар, зорлықшыл, рақымсыз адам бейнесі. Ал «жақсы құрмет» — сый, ілтипат, сенім, құрметтеу сияқты жылы қарым-қатынастың символы. Мақал осы екі ұғымды қарама-қарсы қойып, моральдық үйлесімсіздікті көрсетеді: жақсы нәрсе жаманға жұқпайды, жақсы сөз бен құрмет әркез орнымен айтылуы тиіс.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды орынсыз көкке көтермеуді, жағымсыз әрекетіне қарамай мақтап-мәпелемеуді ескертеді. Мысалы, жұмыста өтірік айтып, әріптесін ығыстыратын адамға барынша сый көрсетіп, оны басшының алдына да ақтап отырсаң, ол өз мінезін түземей, қайта батылданып кетуі мүмкін. Сондықтан құрмет әділдікпен, лайықтылықпен берілуі керек.