Жаманды жіберсе еркіне,
Күнде тышар бөркіне.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман адамға ерік берсең, ол өзінің шектен шыққан қылығын тоқтатпайтынын білдіреді. Тура мағынасында: жаман мінезді кісі бақылаусыз қалса, күн сайын бір былық шығарады. Астарлы мағынасы: мінезі бұзылған, тәртіпсіз, жауапсыз адамға шектеу, талап, бақылау керек; әйтпесе ол өзіне де, өзгеге де зиян келтіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «еркіне жіберу» — адамға толық мүмкіндік беріп, тыйым салмау дегенді меңзейді. «Күнде тышар бөркіне» деген бейнелі сөз жаман адамның ұятсыз, берекесіз әрекетін әсірелей көрсетеді. Мұндағы «бөрік» — адамның абыройы мен сыртқы көрінісін білдіретін образ, ал «тышу» — қорлау, былғану мағынасындағы өткір теңеу. Яғни жамандыққа ерік берілсе, ол тіпті өз қадірін де, ел ішіндегі орнын да түсіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тәртіп пен жауапкершілік керек жағдайларда жиі айтылады. Мысалы, жұмыста бір қызметкер тапсырманы үнемі кешіктіріп, өзгеге салмақ салса, басшы оны бақылаусыз қалдырмай, нақты талап қоюы керек. Әйтпесе ол салғырттығын әдетке айналдырады.
Kúnde tyshar bórkine.