Жаман ашса көрмес, айтса білмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жаман адамға қанша айтсаң да, ол шындықты түсінбей, пайдалы кеңесті елемейді. Бұл мақал тура мағынасында — көзі ашық болса да көрмейтін, құлағы естіп тұрса да ұқпайтын адамды меңзейді. Астарлы мағынасында — мінезі нашар, өсиетке тоқтамайтын, ақылға келмейтін кісі туралы айтылған. Мұнда адамның ішкі ниеті мен тәрбиесі маңызды екені аңғарылады: егер адам өзі қаламаса, оған ешбір сөз, ешбір дәлел әсер етпейді.
Образдар мен теңеулер
«Ашса көрмес» тіркесі — көздің емес, көңілдің соқырлығын білдіретін бейнелі сөз. Яғни шындық көз алдында тұрса да, оны мойындамайтын адам. «Айтса білмес» дегені — қанша түсіндірсең де, ақылды тыңдамайтын, сөздің парқын ұқпайтын жан. Екі тіркес бірге адамның қырсық, қасаң, тәрбиесіз мінезін жинақтап көрсетеді. Бұл жерде көрмеу мен білмеу тек денелік емес, рухани кемшілік ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал кеңесті тыңдамайтын, өз қатесін мойындамайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, тәжірибелі ұстаз студентке дайындалудың жолын бірнеше рет түсіндірсе де, ол селқос қарап, емтиханнан құлап қалса, «Жаман ашса көрмес, айтса білмес» деп айтуға болады. Мұндайда мақал адамға қатаң ескерту жасап, ақылды тыңдаудың қажет екенін ұқтырады.