Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.9K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Байыдым деме,
Кедейлік басыңа жетер.
Жетістім деме,
Қара жер түбіңе жетер.
Кедейлік басыңа жетер.
Жетістім деме,
Қара жер түбіңе жетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды астамсудан, артық мақтанудан сақтандырады. «Байыдым деме» дегені — бүгінгі дәулетк...
Әділдіксіз қайыр жоқ.
**Негізгі мағынасы** Әділдік жоқ жерде шын береке де, тұрақты игілік те болмайды. Бұл мақал тура мағынасында бір істің ә...
Көргеннен көзақы алады.
**Негізгі мағынасы** «Көргеннен көзақы алады» деген мақал адамның бір істі өз көзімен көріп, тәжірибе арқылы үйренетіні...
Жауыр атқа жіп құйысқан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жауыры шыққан, арқасы жараланған атқа жіптен құйысқан тағып, оны ертте...
Ашта жеген құйқаны тоқта ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Ашта жеген құйқаны тоқта ұмытпа деген мақал адамды көрген жақсылығын, тартқан қиын күнін есінде са...
Еліңді сүйсең ерлік істейсің.
**Негізгі мағынасы** Еліңді шын жақсы көрсең, оның игілігі үшін аянбай еңбек етіп, қажет болса қиындыққа да қарсы тұрасы...
Аяз би әліңді біл,
Құмырсқа жолыңды біл.
Құмырсқа жолыңды біл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын, мүмкіндігін, орнын білу керегін ескертеді. «Әліңді біл» дегені — қолың...
Атасыз ұл - жетесіз ұл.
**Негізгі мағынасы** «Атасыз ұл - жетесіз ұл» деген мақалдың тура мағынасы — әкесі жоқ ұлдың тірегі кем болып көрінуі....
Екі желеу, бір сылтау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бір істен жалтару үшін бір емес, бірнеше сылтау тауып, өзін ақтауға тырысатынын білд...
Шайнаған бұйырған емес,
Жұтқан бұйырған.
Жұтқан бұйырған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауызға салғанды шайнау ғана емес, оны жұтып, қорытқанда ғана пайдасы ти...
Бала соққан кездіктің басы жарық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала жасаған кездік мықты, шебер соғылған қару бола қоймайды, оның бас...
Үлкен пышақ ұялғанынан өтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен пышақ кедергіге іліксе де, өз өткірлігінің арқасында кесіп өтеді....
Жер екеш жердің де құлағы бар.
**Негізгі мағынасы** Жер екеш жердің де құлағы бар деген мақал кез келген іс-әрекет жасырын қалмайтынын білдіреді. Тура...
Тәуіптің жақсысы,
Ауруға ауру қоспағаны.
Ауруға ауру қоспағаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы тәуіп науқасты емдегенде оның халін ауырлатып жібермейді, қайта ж...
Жомарт бергенін айтпас,
Ер айтқанынан қайтпас.
Ер айтқанынан қайтпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жомарт адам жасаған жақсылығын міндет қылмайтынын, оны бетке басып айтпайтынын білдіреді....
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.