Көрші туралы — 2-бет 102
Сұрыптау:
Жер сатып алмай тұрып суын сұра,
Үй сатып алмай тұрып көршісін сұра.
Үй сатып алмай тұрып көршісін сұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қандай да бір нәрсені алмас бұрын, оның сыртқы көрінісіне емес, ішкі, өмірлік…
Жиен келді дегенше, жеті бөрі келді де.
Негізгі мағынасы «Жиен келді дегенше, жеті бөрі келді де» деген мақал жиеннің нағашы жұртқа еркелігі мен салмағын…
Жолаушыны сусындатпай бұйымтайын сұрама.
Негізгі мағынасы Жол жүріп келген адамға алдымен су, сусын беріп, шөлін қандыр, содан кейін ғана келген шаруасын сұра…
Иесіне керек болса, көршісі өкпелемейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — егер бір нәрсе не іс иесіне шын керек болса, көршісі оны ренжімей береді…
Иесін сыйлағанның итіне сүйек таста.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үй иесін құрметтеген адам оның итін де сыйлап, қарым-қатынасын жарасымды…
Күнде бір мақал
«Көрші туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ізетке арзымаған қонақ төсек былғайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ізет көрмеген, қадірін білмеген қонақ қонақ үйдің, төсек-орынның берекесін…
«Кел» демек бар, «кет» демек жоқ.
Негізгі мағынасы «Кел» деп шақыру да, «кет» деп шығарып салу да адамның ықыласы мен ниетіне байланысты. Мақалдың тура…
Кілем сатсаң, ауылдасыңа сат,
Бір шетінде өзің отырасың.
Бір шетінде өзің отырасың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кілемді сататын болсаң, оны өзіңе жақын, ауылдас адамыңа сат, өйткені…
Кісі кірмеген үй көрмен тең,
Ішілмеген ас умен тең.
Ішілмеген ас умен тең.
Негізгі мағынасы Есігін ешкім ашпайтын, қонақ кірмейтін үй — тірі адам тұрса да, көрдей суық. Ал ешкімге ұсынылмай…
Көрмесе - жат, көріспесе - ұят.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір-бірін көрмеген адам жат болып көрінеді, ал көрісіп, амандаспай өтсе…
Көрші де көршіден тәлім алады.
Негізгі мағынасы «Көрші де көршіден тәлім алады» деген мақал көрші-қолаңның бір-біріне тек тұрмыстық жағынан ғана емес…
Көрші қадірін не түйе,
Не диірмен қайырады.
Не диірмен қайырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе мен диірмен кейде адамның тұрмыс-тіршілігіне жақын, күнделікті қажет…
Көрші қолайлы болса, қора кең.
Негізгі мағынасы Көршің қолайлы, түсінігі мол адам болса, қораң кең болады: малың оның жеріне шықса да ұрыс жоқ…
Көршің қорқақ болса, үркітіп өлтіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көршінің мінезі әлсіз, қорқақ болса, оның үрейі өзіне де, айналасына да кесірін тигізетінін…
Көршің үшін намазыңды бұз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көршімен жақсы қарым-қатынастың, тату-тәтті тұрмыстың өте маңызды екенін білдіреді. Тура…
Көршің шақырса,
Бір жеңіңді киіп,
бір жеңіңді кимей бар.
Бір жеңіңді киіп,
бір жеңіңді кимей бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көрші шақырған жерде салғырттық танытпай, сыпайылықпен, ықыласпен барған жөн екенін айтады…
Көрші хақысы - Тәңір ақысы.
Негізгі мағынасы Көрші хақысы – өте қасиетті, киелі міндет. Мақалдың тура мағынасы: көршіге жасалған сый-құрмет, көмек…
Көсеуің ұзын болса, күймес,
Ағайының көп болса, ешкім тимес.
Ағайының көп болса, ешкім тимес.
Негізгі мағынасы Көсеуің ұзын болса, отты қозғағанда қолың күймейді; ағайының көп болса, саған ешкім тиісе алмайды…
Көшкен елдің көмеші болса,
Еру елдің ерулігі бар.
Еру елдің ерулігі бар.
Негізгі мағынасы Көшіп бара жатқан ел жол үстінде көмеш нан пісіріп, аштан қалмайды; жаңа қонысқа келіп қонған ел…
Күтпеген қонақ - келімсек
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: шақырылмаған, хабарсыз келген қонақ — келімсек, яғни бөгде, артық адам сияқты…
Қадіріңді білгің келсе,
Көршіңнен қарыз сұра.
Көршіңнен қарыз сұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз қадірін, абыройын, шын бағасын білу үшін өзгемен арадағы қарым-қатынасты сынап…
Қиямет күні қоңсыдан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр, қиын заман туса, ең алдымен қасындағы қоңсыңнан, яғни көршіңнен…
Қожамен көрші болдым:
«Бер», «Бер!» деді.
Шебермен көрші болдым:
«Көр!», «Көр!» деді.
«Бер», «Бер!» деді.
Шебермен көрші болдым:
«Көр!», «Көр!» деді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көршінің адамға жұғатын мінезі мен ықпалын астарлап айтады. Қожамен көрші болсаң, ол үнемі…
Қонағым сен «ет» деме,
Мен «кет» демейін.
Мен «кет» демейін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ пен үй иесінің арасындағы өзара сыйластықты білдіреді. Тура мағынасында, қонақ үй…
Қонақ аз отырып, көп сынайды.
Негізгі мағынасы Қонақ келген адам үй иесінің дастарқанына, мінезіне, сый-құрметіне, қонақ күту тәртібіне бірден баға…
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге…
Қонақ жаман болса,
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
Үй иесі қыдырады.
Үй иесі жаман болса,
Қонағы қыдырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ пен үй иесінің бір-біріне деген сыйластығын, әдеп пен жауапкершіліктің маңызын…
Қонаққа сұрап бергенше, ұрып бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келгенде немесе біреуге сый көрсеткенде сараңдық танытпай, қолыңнан келгенше жомарт…
Қонақ қонбай кетпейді,
Шақырып қондырғанға жетпейді.
Шақырып қондырғанға жетпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ күту дәстүрінің мәнін айтады. Тура мағынасында, қонақ өзі келсе де, шақырып арнайы…
Қонақ қонған жеріне ауыр,
Тас түскен жеріне ауыр.
Тас түскен жеріне ауыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қонақ түскен үйге де салмақ түседі, ал тас түскен жерге із қалады…
Қонақ отырса куә, тұрса куә.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келген үйде не айтылса да, не істелсе де сырт көздің куәсі болатынын білдіреді. Тура…
Қонақ таңдап қонады.
Негізгі мағынасы Қонақ таңдап қонады деген мақалдың тура мағынасы — келген кісі өзіне жайлы, көңіліне қонымды үйді…
Қонақ таңертең - алтын,
Түсте - күміс,
Кешке - мыс.
Түсте - күміс,
Кешке - мыс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың келу уақытына қарай оның қадірі әртүрлі бағаланатынын білдіреді. Таңертең келген…
Қоңсы тату болса - құт,
Қоңсы қаңқу болса - жұт.
Қоңсы қаңқу болса - жұт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көршімен татулықтың үйге де, өмірге де береке әкелетінін айтады. Тура мағынасында, қоңсысы…
Қуыс үйден құр шықпа.
Негізгі мағынасы Қуыс үй — шағын, жұпыны баспана, кейде жай ғана кірген үй. Мақал үйге кірген адамға айтылатын әдеп…
Құда болғанша, құлы мен биін сұрас,
Құда болған соң, құл да болса сыйлас.
Құда болған соң, құл да болса сыйлас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалыққа адамды асықпай, әуелі жөндеп танып барып бар деген ой айтады. «Құда болғанша, құлы…
Құда болғанша хал-жайын сұрас,
Құда болған соң, қолда барымен сыйлас.
Құда болған соң, қолда барымен сыйлас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қадірін алдын ала түсініп, кейін сыйластықты сақтауды үйретеді. Тура мағынасында…
Құда да тыныш, құдағи да риза.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалық қатынастың жарасымын, екі жақтың да көңілі тоқ, реніші жоқ, сыйластығы берік…
Құдай күні қоңсыдан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның күнделікті ырыс-несібесі, тіршілік қамы бір-бірімен тығыз байланысты екенін…
Құрбысының асқаны құдасынан білінер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның қадірі мен деңгейі қасында жүрген, араласқан ортасы арқылы…