Қонақ таңдап қонады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қонақ таңдап қонады деген мақалдың тура мағынасы — келген кісі өзіне жайлы, көңіліне қонымды үйді, ортаны немесе адамды іздейді. Астарлы мағынасы — адам қай жерде де сый-құрмет, ықылас, тазалық, жылы қабақ барын сезсе, сол жерге ынта білдіреді. Яғни қонақтың келуі тек жолдың ыңғайына емес, үй иесінің мінезі мен қарым-қатынасына да байланысты. Бұл сөз адамдардың бір-біріне көрсеткен ілтипаты мен қонақ күту мәдениетінің маңызын танытады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қонақ» — жай ғана жолаушы емес, ел ішіндегі сыйлы адам, сырт көз, сынаушы көңіл. «Таңдап қону» бейнесі арқылы қонақтың кез келген жерге түсе салмай, жылы шырайлы, пейілді үйді қалайтыны меңзеледі. Бұл образ қазақтың «қонақ кәде», «қонақ күту» дәстүрімен сабақтас: үйдің берекесі, адамдарының ізеті, сөз саптауы бәрі таразыға түседі.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал мейман күту, қызмет көрсету, тіпті қоғамдық қарым-қатынасқа қатысты айтылады. Мысалы, бір адам бір кафеге жиі барып жүрсе, онда тамақ қана емес, қызметтің сыпайылығы мен тазалық та ұнағаны үшін барады. Сол сияқты қонақ та жылы жүзді, құрметі мол жерді таңдайды.