Көрші туралы 102
Көрші туралы қазақ мақал-мәтелдері: сыйластық, татулық, өзара көмек пен ынтымақтың мәнін ашатын нақыл сөздер.
102
Мақал-мәтел
35.7K
Қаралым
350
Орташа
Сұрыптау:
Ауылдасың жақсы болса,
Ағайының не керек?
Алған жарың жақсы болса,
Айтың-тойың не керек?
Ағайының не керек?
Алған жарың жақсы болса,
Айтың-тойың не керек?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түпкі ойы — адамның өміріндегі ең жақын тіректердің бірі жақсы көрші мен жақсы жар еке...
Көрші қолайлы болса, қора кең.
**Негізгі мағынасы** Көрші жақсы, тату, жәрдемшіл болса, адамның тұрмысы да жеңілдеп, үйінің берекесі артады. Мұнда «қор...
Тау берігінде қонысың болсын,
Іздеген жау таба алмайды.
Ел берігінде досың болсын,
Аңдыған жау ала алмайды.
Іздеген жау таба алмайды.
Ел берігінде досың болсын,
Аңдыған жау ала алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — берік тау мен мықты қоныс қауіптен қорғайтыны. Астарлы мағынасы — адам...
Тату болсаң, табақ қатынайды.
**Негізгі мағынасы** Тату болған жерде береке молаяды, дастарқан жиі жайылады, сый-құрмет үзілмейді. Бұл мақалдың тура м...
Көршің шақырса,
Бір жеңіңді киіп,
бір жеңіңді кимей бар.
Бір жеңіңді киіп,
бір жеңіңді кимей бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көрші шақырған жерде салғырттық танытпай, сыпайылықпен, ықыласпен барған жөн екенін айтад...
Күтпеген қонақ - келімсек
**Негізгі мағынасы** «Күтпеген қонақ - келімсек» деген мақалдың тура мағынасы — алдын ала хабарсыз, аяқ астынан келген...
Қадіріңді білгің келсе,
Көршіңнен қарыз сұра.
Көршіңнен қарыз сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз қадірін, абыройын, шын бағасын білу үшін өзгемен арадағы қарым-қатынасты сынап...
Құда болғанша, құлы мен биін сұрас,
Құда болған соң, құл да болса сыйлас.
Құда болған соң, құл да болса сыйлас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалыққа адамды асықпай, әуелі жөндеп танып барып бар деген ой айтады. «Құда болғанша, қ...
Жат үйінде жатық бол.
**Негізгі мағынасы** «Жат үйінде жатық бол» деген мақал бөтен үйге барғанда әдепті, сыпайы, икемді бол дегенді білдіреді...
Қоңсы тату болса - құт,
Қоңсы қаңқу болса - жұт.
Қоңсы қаңқу болса - жұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көршімен татулықтың үйге де, өмірге де береке әкелетінін айтады. Тура мағынасында, қоңсыс...
Жер берігінде қосың болсын,
Ел берігінде досың болсын.
Ел берігінде досың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жердің берік, шұрайлы, жайлы тұсында қоныс те, елдің берік, ынтымақты...
Сапарға шықпас бұрын серігіңді сайла,
Үй салмас бұрын көршіңді ойла.
Үй салмас бұрын көршіңді ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істі бастар алдында алдын ала ойлануды, айналаңдағы адаммен жарасымды қатынас құруды ү...
Еруліге - қарулы.
**Негізгі мағынасы** «Еруліге - қарулы» деген мақал қонақасы бергенге жауап ретінде сый көрсету, жақсылыққа жақсылықпен...
Жақсы қыз біреу келсе, есік ашар,
Жаман қыз біреу келсе, төрге қашар.
Жаман қыз біреу келсе, төрге қашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың мінезі мен тәрбиесін салыстырып тұр. Жақсы қыз келген адамды жатсынбай, сәлем...
Ауласы бірдің ауасы бір.
**Негізгі мағынасы** Ауласы бірдің ауасы бір деген мақалдың тура мағынасы — бір аулада, бір қоныста тұрған адамдар бір а...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Қонақ қонған жеріне ауыр,
Тас түскен жеріне ауыр.
Тас түскен жеріне ауыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қонақ түскен үйге де салмақ түседі, ал тас түскен жерге із қала...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Бас жарылса, бөрік ішінде,
Қол сынса, жең ішінде.
Қол сынса, жең ішінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқа шыққан дауды, кемшілік пен жараны өз үйіңнің, өз ортаңның ішінде шеш дегенді білді...
Шақырылмаған қонақ
Сыпырылмаған жерге отырады.
Сыпырылмаған жерге отырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шақырылмай келген қонақ үй иесінің дайындығы жоқ, сыпырылып, тазаланбағ...
«Көрші туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігіндегі көрші ақысы, жақындық, бірлік пен татулықты дәріптейтін даналық қазынасы. Бұл нақылдар көршіні туыстай көріп, күнделікті өмірде сыйластық сақтаудың, қиналғанда жәрдем берудің маңызын ұғындырады.
Категориядағы сөз өрнектері ауыл-қыстақ мәдениетіндегі ортақ жауапкершілік, аманат, ынтымақ секілді ұстанымдарды бейнелейді. Көршімен қарым-қатынасты дұрыс ұстау — береке мен тыныштықтың кепілі екенін еске салып, жас ұрпақты әдепке, мәмілеге және адамгершілікке тәрбиелейді.
Категориядағы сөз өрнектері ауыл-қыстақ мәдениетіндегі ортақ жауапкершілік, аманат, ынтымақ секілді ұстанымдарды бейнелейді. Көршімен қарым-қатынасты дұрыс ұстау — береке мен тыныштықтың кепілі екенін еске салып, жас ұрпақты әдепке, мәмілеге және адамгершілікке тәрбиелейді.