Қонағым сен «ет» деме,
Мен «кет» демейін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қонақ пен үй иесінің арасындағы өзара сыйластықты білдіреді. Тура мағынасында, қонақ үй иесінен ет сұрамаса, үй иесі оны «кет» деп қуаламайды. Астарлы мағынасы — қонақ орынды, ізетті болып, үй иесінің көңілін ауыртпаса, үй иесі де кеңпейілдік танытып, құрмет көрсетеді. Яғни, екі жақ та әдеп сақтаса, сыйластық бұзылмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ет» — қонақ күткен дастарқанның, қонақ кәденің белгісі. Ал «кет» — үй иесінің ренжіп, қонақты жақтырмағанын аңғартатын сөз. Екі сөздің қарама-қарсылығы арқылы мақал адам қатынасындағы нәзік шекараны көрсетеді: біреудің көңіліне тимей, біреудің де шамына тиюге болмайды. Қазақы ортада қонақ күту ғана емес, қонақ болу мәдениеті де маңызды екенін осы мақал аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды кез келген қонақтықта, жұмыс бабындағы кездесуде не туыстар арасындағы сыйластықта қолдануға болады. Мысалы, біреу біреудің үйіне барып, орынсыз талап қоймай, өзін сыпайы ұстаса, үй иесі де барын беріп, жылы қарсы алады. Бұл — әдеп пен кеңпейілдіктің өзара байланысын еске салатын сөз.
Men «ket» demeıin.