Қожамен көрші болдым:
«Бер», «Бер!» деді.
Шебермен көрші болдым:
«Көр!», «Көр!» деді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көршінің адамға жұғатын мінезі мен ықпалын астарлап айтады. Қожамен көрші болсаң, ол үнемі «бер» деп, садақа, көмек не үлес сұрауы мүмкін; ал шебермен көрші болсаң, оның ісі көзге көрініп, үйренуге, бақылауға, тәжірибе алуға шақырады. Тура мағынасында — екі түрлі көршінің сөзі айтылғандай, астарлы мағынасында — адам айналасындағы ортаның тәрбиесіне, ниетіне және ықпалына тәуелді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қожа» — діндар, сұраушы, қол жайған адам бейнесі. «Шебер» — қолынан іс келетін, еңбегімен танылатын, өнеге көрсететін жанның символы. «Бер!» сөзі беруге, жомарттыққа итермелесе, «Көр!» сөзі бақылауға, үйренуге, зер салуға үндейді. Яғни, бір орта адамды сұраншақтыққа, екінші орта еңбек пен шеберлікке жетелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қазіргі таңда да орта таңдаудың мәнін түсіндіру үшін қолдануға болады. Мысалы, бала бос жүрген ортаға түссе, сол ортадағы сөз бен әдетті қайталайды; ал еңбекқор, білімді адамдардың арасында жүрсе, өзі де ізденіске бейім болады. Сондықтан кіммен аралассаң, соның әсері бойыңа сіңетінін еске салады.
«Ber», «Ber!» dedi.
Shebermen kórshi boldym:
«Kór!», «Kór!» dedi.