Жиен келді дегенше, жеті бөрі келді де.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жиен келді дегенше, жеті бөрі келді де» деген мақал жиеннің нағашы жұртқа еркелігі мен салмағын білдіреді. Тура мағынасында жиен келген үйге көп кісі келгендей күй туады, яғни үй ішіндегі тірлік қыза түседі. Астарлы мағынасы — жиеннің орны бөлек, оған құрмет көрсету керек, бірақ ол келгенде әулет ішіндегі шығын да, әуре-сарсаң да көбейетінін әзіл аралас ескертеді. Қазақ ұғымында жиен — жат емес, бірақ өзге жұрттан келген қонақтай қадірлі туыс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жеті бөрі» — нақты қасқыр емес, көптік, салмақ, қыбыр-қыжыр қимылдың бейнесі. Бөрі — күшті, тынымсыз, үйге тыныштық бермейтін бейне ретінде алынған. Ал «жиен» образы қазақтың нағашы жұртпен байланысын, ерке туыстық қарым-қатынасты танытады. Осы арқылы халық жиенге деген ілтипатты да, оның «ерекше мінезін» де әжуамен жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жиеннің келуімен шаңырақтың бірден жанданып, дастарқан, қонақасы, сый-сияпат көбейетін сәттерде айтылады. Мысалы, қалада тұратын жиендер жазғы демалыста ауылдағы нағашысына келсе, үй иесі қуанып қарсы алып, бірақ шығын мен қарбалас та артатынын әзілмен айтады: «Жиен келді дегенше, жеті бөрі келді де».