«Кел» демек бар, «кет» демек жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Кел» деп шақыру да, «кет» деп шығарып салу да адамның ықыласы мен ниетіне байланысты. Мақалдың тура мағынасы — біреуді үйге кіргізу не рұқсат беру; астарлы мағынасы — өзгені қабылдай білу де, қажет кезде шегара қоя білу де адамгершіліктің белгісі. Яғни, кез келген қарым-қатынаста сыйластық сақталса, сөз де орнықты, мінез де салмақты болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кел» — жақын тарту, пейіл таныту, құрмет көрсету деген ұғымды білдіреді. «Кет» — кері қайтару ғана емес, артық сөзден, орынсыз іс-әрекеттен, бөтен адамның шекарасынан аспау дегенді аңғартады. Екі қысқа сөз арқылы халық адам мен орта арасындағы нәзік тепе-теңдікті көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс орнында, отбасында, достар арасында орнымен айтылады. Мысалы, үйге келген адамды жылы қарсы алып, бірақ ұзақ отырып қалған кезде сыпайы түрде шығарып салу — осы мақалдың мәні. Сондай-ақ, біреуге бірдеңе ұсынғанда еркіндік беру, ал қажетсіз араласуға жол бермеу де осы даналыққа сай келеді.