Жер сатып алмай тұрып суын сұра,
Үй сатып алмай тұрып көршісін сұра.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға қандай да бір нәрсені алмас бұрын, оның сыртқы көрінісіне емес, ішкі, өмірлік жағдайына мән беруді үйретеді. Жер аларда ең алдымен судың бар-жоғын сұрау керек, өйткені суы жоқ жердің берекесі кем болады. Үй аларда көршісін сұрау қажет, себебі үйдің тыныштығы мен жайлылығы көршіге де байланысты. Астарлы мағынасы — кез келген істі ойланбай бастама, алдымен сол жердің, сол ортаның пайдасы мен қиындығын зертте деген ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер» — тек аумақ емес, тіршілікке қолайлы қоныс, ырыс-несібенің орны. «Су» — өмірдің, құнар мен берекенің белгісі. «Үй» — баспана ғана емес, адамның күнделікті өмірі өтетін орта. Ал «көрші» — сол ортаның мінезі, тыныштығы, адамгершілік деңгейі. Яғни мақал жер мен үйді таңдауда табиғи жағдай мен әлеуметтік ортаның екеуі де маңызды екенін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл сөзді жер телімін, пәтерді, тіпті жұмыс орнын таңдағанда да қолдануға болады. Мысалы, адам арзан болғаны үшін бір пәтерді ала салмай, алдымен үйдің маңындағы көршілерін, аула тыныштығын, инфрақұрылымын сұрап біледі. Сонда ол кейінгі өкініштен сақтанады.
Úı satyp almaı turyp kórshisin sura.