Көршің қорқақ болса, үркітіп өлтіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көршінің мінезі әлсіз, қорқақ болса, оның үрейі өзіне де, айналасына да кесірін тигізетінін аңғартады. Тура мағынасында қорыққан адам шектен тыс абыржып, қисынсыз әрекетке баруы мүмкін. Астарлы мағынасында адамның батылсыздығы, сенімсіздігі, орынсыз алаңдауы ел ішіндегі тыныштықты бұзып, мәселені ушықтырады деген ой жатыр. Көрші — ең жақын орта, сондықтан оның мінезі мен ісі басқаларға тікелей әсер етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үркітіп өлтіреді» деген тіркес қатты әсірелеу арқылы берілген. Бұл нақты өлімді емес, қорқыныштың кесірінен істі бүлдіруді, өзіне де, өзгеге де зиян келтіруді білдіреді. «Қорқақ көрші» — қауіпті жағдайдағы сенімсіз, әлсіз адам бейнесі. Халық мұнда жайсыз мінездің салдарын өткір образбен көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал абайсыз шешім қабылдайтын, бәрінен секем алып, айналасына да тыныштық бермейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, көрші үйдегі адам әр дыбыстан шошып, полиция шақыра берсе, елдің мазасын алып, кикілжің тудыруы мүмкін. Мұндайда мақал оның орынсыз қорқынышы өзіне де, өзгеге де зиян екенін ескертеді.