Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
174.5K
Қаралым
350
Орташа
Сұрыптау:
Ел ебелек емес,
Ер көбелек емес.
Ер көбелек емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, ердің де жеңіл-желпі нәрсе емес екенін аңғартады. «Ел ебелек емес» дегені — хал...
Ердің атын еңбек шығарар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның ер атануы, елге танылуы оның қол қусырып отыруымен емес, еңбек...
Батыр - елдің сәулеті,
Балқұрақ - көлдің сәулеті.
Балқұрақ - көлдің сәулеті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батырдың ел үшін қандай қымбат екенін айтады. Тура мағынада, батыр елге көрік беретін, он...
Ат айналып қазығын табар,
Ер айналып елін табар.
Ер айналып елін табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ат ұзап кетсе де, байланған қазығын айналып барып табады; ал ер-азамат...
Ер күйігінен жер күйігі жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның күйігін жердің күйігінен ауыр қою. Астарлы мағынасы — ер-азама...
Жүйріктен жүйрік шықса,
аяғы тыпыр-тыпыр етер.
аяғы тыпыр-тыпыр етер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бәйгеге түскен жүйрік аттан да шапшаң, қуатты ат шықса, бірінші жүйрікт...
Батыл болсаң, батыр да боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бойындағы батылдық пен ерліктің тығыз байланысын білдіреді. Тура мағынада, егер...
Ер бала - он үште отау иесі.
**Негізгі мағынасы** Ер бала он үш жасқа келгенде, қазақ танымында ол есейіп, өз ісіне жауап бере алатын жасқа жетеді де...
Айырдан туған жампоз бар,
Нар емес десе нанғысыз.
Қарадан туған жігіт бар,
Ханға күнін салғысыз.
Нар емес десе нанғысыз.
Қарадан туған жігіт бар,
Ханға күнін салғысыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айыр түйеден де, нардан да бөлек, ерекше жампоз шығуы мүмкін; қарапайы...
Ердің ісін ауыр қылма,
Сәйгүлікті жауыр қылма.
Сәйгүлікті жауыр қылма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың атқаратын ісі мен жауапкершілігін орынсыз ауырлатпауды ескертеді. «Ердің ісі...
Ер есімі ел есінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — елге танылған ер адамның аты халық жадында ұзақ сақталады. Астарлы ма...
Бөріктінің намысы бір.
**Негізгі мағынасы** «Бөріктінің намысы бір» деген мақал бір қауымның, бір топтың адамдары ортақ ар-намысқа ие екенін б...
Қорғанды шаһар қаласын,
қазақ емес, сарт білер;
Тас айылдың батқанын
иесі емес, ат білер;
Ер жігіттің қадірін
жақыны емес, жат білер.
қазақ емес, сарт білер;
Тас айылдың батқанын
иесі емес, ат білер;
Ер жігіттің қадірін
жақыны емес, жат білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — әр нәрсенің шын қадірін сырт көз көбірек байқайтынын айту. Қорғанды қаланың б...
Төре - төр иесі.
**Негізгі мағынасы** «Төре - төр иесі» деген мақалдың тура мағынасы — төрде отыратын, ел алдында орны бар адам төрдің и...
Жол үлкендікі, жүк түйенікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұзақ жолға шығу үшін ең қолайлы көлік — түйе, ал жолдың өзі кең, ұзақ с...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Ер мойнында қыл арқан шірімейді.
**Негізгі мағынасы** «Ер мойнында қыл арқан шірімейді» деген мақал ер адамның жауапкершілігі мен намысы ауыр жүк көтерсе...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.