Азамат, жігіт, ер туралы — 5-бет 497
Сұрыптау:
Ер бір рет өледі,
Ез мың рет өледі.
Ез мың рет өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер жігіттің намысты, батыл, қайсар болуын дәріптейді. «Ер бір рет өледі» дегені — нағыз…
Ер болсаң, бопсаға шыда.
Негізгі мағынасы Біреу сес көрсетіп, қорқытып, ызғар шашқанда азамат абдырап қалмай, сабыр сақтап, сол қысымға төтеп…
Ерге берсең асыңды,
Ерлер сыйлар басыңды.
Ерлер сыйлар басыңды.
Негізгі мағынасы Жақсы адамға, қонаққа, елге қызмет еткен азаматқа дәміңді аямай берсең, ерлер де сені құрметтеп…
Ерге дәулет бітерде,
Қарға салса, қаз алар.
Ерден дәулет кетерде,
Лашын салса, аз алар.
Қарға салса, қаз алар.
Ерден дәулет кетерде,
Лашын салса, аз алар.
Негізгі мағынасы Ердің бағы ашылған шақта құсбегілікте қарғаны салса да, қаз алып береді. Ал бағы тайған шақта ең мықты…
Ер дәулеті - еңбек.
Негізгі мағынасы «Ер дәулеті - еңбек» деген мақал ер адамның, жалпы адамның ырыс-несібесі, абыройы мен тұрмыс берекесі…
Күнде бір мақал
«Азамат, жігіт, ер туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ерден аспақ бар, елден аспақ жоқ.
Негізгі мағынасы Жеке адамды басып озуға болады: күшіңмен, біліміңмен, ептілігіңмен бір ерден асып түсесің. Ал бүкіл…
Ерден елтірі даулап алсаң да олжа.
Негізгі мағынасы Ерден елтірі даулап алсаң да олжа дейді: мықты, батыр адамнан кішкене ғана нәрсені даулап, ұтып алсаң…
Ерден ердің кемдігі болса да,
Елден елдің кемдігі болмайды.
Елден елдің кемдігі болмайды.
Негізгі мағынасы Бір ер азамат екінші ерден күші, ақылы, батырлығы жағынан кем болуы мүмкін: адамдардың қабілеті әр…
Ерден ердің қаупі бар.
Негізгі мағынасы Ер азамат қорқақтан емес, өзі сияқты ерден сескенеді: оған тек тең күштінің ғана қауіп төндіруі…
Ерден ердің несі артық?
Бір сөйлеген сөзі артық.
Бір сөйлеген сөзі артық.
Негізгі мағынасы Бір ердің екінші ерден артықшылығы — бір сөйлеген сөзінде, яғни айтқан сөзінен таймайтынында. Уәде…
Ерден иман құтылмас.
Негізгі мағынасы Нағыз ерден иман, яғни сенім мен ар-ұят ешқашан кетпейді: ол ердің бойында берік қалады. Иман мұнда…
Ерден - сауға, елден - достық.
Негізгі мағынасы Ерден, яғни батыр, жомарт азаматтан сауға — олжадан бөліп берілетін сый сұралады, ал бүкіл елден…
Ерді асы үшін сыйлама,
Басы үшін сыйла.
Басы үшін сыйла.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қадірі оның сыртқы пайдасымен емес, өз болмысымен, ақылымен, абыройымен өлшенетінін…
Ерді ел мүддесі өсіреді.
Негізгі мағынасы Ер-азаматты өсіретін, биікке көтеретін нәрсе — ел мүддесі. Тек өз пайдасын ойлаған адамның өрісі тар…
Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар.
Негізгі мағынасы Азаматты аты жоқ, жаяу қалғаны, яғни жоқшылық пен тұрмыс тарлығы құлдыратпайды, оны іштегі мұң-шер…
Ерді кебенек ішінде таны.
Негізгі мағынасы Нағыз азаматты жұпыны, ескі киімнің ішінде жүргенде де тани біл. Кебенек — жолаушы мен малшының…
Ерді көрсең, Қыдыр тұт,
Асты көрсең, қадір тұт.
Асты көрсең, қадір тұт.
Негізгі мағынасы Алдыңнан шыққан әр адамды, әсіресе үйге келген қонақ пен жолаушыны Қыдыр атадай құрметте, ал алдыңа…
Ерді қорласаң, састырар,
Асты қорласаң, құстырар.
Асты қорласаң, құстырар.
Негізгі мағынасы Ер адамды қорласаң, ол сені ұятқа қалдырып, састырып тастайды; асты менсінбей, қорласаң, ол сені…
Ерді намыс өлтіреді,
Қоянды қамыс өлтіреді.
Қоянды қамыс өлтіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезін, абырой мен намыстың орнын айтады. «Ерді намыс өлтіреді» дегені — ер жігіт…
Ердің асылы күшінен білінеді,
Әйелдін, асылы ісінен білінеді.
Әйелдін, асылы ісінен білінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы көрінісімен емес, нақты ісімен бағалау керек деген ойды білдіреді. Ер…
Ердің атағы туырлықтай,
Өзі бұлдырықтай.
Өзі бұлдырықтай.
Негізгі мағынасы Біреудің атағы туырлықтай кең жайылған, бәрі оны айтады, ал өзін көрсең, бұлдырықтай шағын, елеусіз…
Ердің аты елменен,
Ел қорғаны ерменен.
Ел қорғаны ерменен.
Негізгі мағынасы Ер адамның атағы, абыройы елімен бірге: оны жұрт таниды, жұрт айтады, ел болмаса ердің даңқы да жоқ…
Ердің аты көлдей, өзі шөлдей.
Негізгі мағынасы Біреудің аты-даңқы көлдей кең жайылған, бәрі оны естіген, ал өзімен жүздескенде ішінде түк жоқ, шөлдей…
Ердің атын еңбек шығарар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның ер атануы, елге танылуы оның қол қусырып отыруымен емес, еңбек…
Ердің атын не аты шығарады,
Не қатыны шығарады.
Не қатыны шығарады.
Негізгі мағынасы Ер адамның атын, яғни атағын не мінген аты шығарады, не жары шығарады. Жүйрік ат бәйгеден озып келсе…
Ердің баласы - елдің панасы.
Негізгі мағынасы Ер — ержүрек, намысты азамат, ал «ердің баласы» тіркесі «адам баласы» сияқты көбіне ер азаматтың өзін…
Ердің басы - тәуекел.
Негізгі мағынасы Ер азаматтың ең басты қасиеті, ісінің бастауы — тәуекел, яғни нәтижесі белгісіз іске батыл бел буу…
Ердің ғайбатын айтпа,
Қайратын айт.
Қайратын айт.
Негізгі мағынасы Біреудің сыртынан кемшілігін теріп, ғайбат сөз айтпа, керісінше, оның жақсы қасиетін, қайратын…
Ердің ері - егеудің сынығы.
Негізгі мағынасы Ерлердің ішіндегі ең таңдаулысы, нағыз ер — егеудің сынығындай. Егеу қатты болаттан жасалады: ол сынса…
Ердің ерлігін білмеген
Құдайдың бірлігін білмейді.
Құдайдың бірлігін білмейді.
Негізгі мағынасы Ердің ерлігін бағаламаған, оның ел үшін жасағанын көрмеген адам Құдайдың бірлігін де танымайды: мұндай…
Ердің жақсысы елімен ойласады,
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
Әйелдің жақсысы ерімен ойласады.
Негізгі мағынасы Жақсы ер адам ел-жұртымен ақылдасады, жақсы әйел жарымен ақылдасады дейді. Мақал ақылдасудың, бірге…
Ердің жасы - екі елу.
Негізгі мағынасы Ердің ғұмыры екі елуге, яғни жүз жасқа бөлінеді. Елу жас — өмірдің жартысы ғана, ердің толысқан…
Ердің ісі - келісу,
Ездің ісі - керісу.
Ездің ісі - керісу.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың басты қасиеті — елмен, жұртпен тіл табысып, мәмілеге келе білу екенін…
Ердің ісін ауыр қылма,
Сәйгүлікті жауыр қылма.
Сәйгүлікті жауыр қылма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың атқаратын ісі мен жауапкершілігін орынсыз ауырлатпауды ескертеді. «Ердің ісі»…
Ердің құны - екі елу
Негізгі мағынасы Құн — ертеде кісі өлтірген адамның әулеті қаза болған кісінің туыстарына төлейтін өтем. Мақал бойынша…
Ердің құны - жүз жылқы,
Ары - мың жылқы.
Ары - мың жылқы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың ең қымбат қасиеті — ар-намысы екенін айтады. Тура мағынасында «ердің құны»…
Ердің құны - жүз түйе,
Көздің құны - елу тайлақ.
Көздің құны - елу тайлақ.
Негізгі мағынасы Ертедегі әдет-ғұрып заңы бойынша кісі өлтірген адамның туыстары өлген ердің жақындарына құн төлеген…
Ердің құнын:
жастың жайсаңы даулайды,
не кәрінің шайтаны даулайды.
жастың жайсаңы даулайды,
не кәрінің шайтаны даулайды.
Негізгі мағынасы Ер — өлтірілген ер азамат, құн — оның қаны үшін төленетін айып. Мақал бұл құнды кім даулайтынын…
Ердің малы елде, еріккенде қолда.
Негізгі мағынасы Ер азамат малын қорасына қамап, жалғыз өзі ұстамайды: біреуге сауын беріп, біреуге көлік мінгізіп…
Ердің сыншысы - елі.
Негізгі мағынасы Азаматтың кім екенін, қандай іс тындырғанын оның өзі емес, айналасындағы ел бағалайды. Біреу өзін…